Galatasaray, Boğaziçi, Bilkent, Odtü.
Mühendislik, Mimarlık, Siyasal Bilimler, Uluslararası İlişkiler, Hukuk.
Şimdi nedir bunlar, niye bu üniversiteleri ve bu meslekleri yazdın diye merak edenler olabilir.
Hani çok sevgili Sunay Akın Abimiz diyor ya,
“Bakın bakın ne anlatıcam!”
Evet dostlar, konumuz tabii ki Turizm.
50’li, 60’li, 70’li hatta 80’li yıllarda dünyaya gelmiş, Türkiye’nin en özel okullarında eğitimlerini tamamlamış, en gözde üniversitelerin en değerli bölümlerinden mezun olmuş, şimdilerdeki gibi karşınıza geldiğinde CV’sinde “çok iyi” seçeneğini işaretlediği İngilizcesiyle “hadi gel biraz konuşalım” dendiğinde hık-mık etmeyen, değil sadece İngilizceyi, Almancayı da, Fransızcayı da, İspanyolcayı da çatır çatır konuşan, entelektüel bilgisi yüksek, kültürleri tanıyan, sanattan anlayan, donanımlı, her biri Dünya Vatandaşı olan Abilerimiz, Ablalarımız tüm bu özgeçmişleriyle “ben turizmci olacağım” dediler ve sektöre gönül verdiler.
Size onlarca değil yüzlerce, binlerce isim sayabilirim, birçoğunu hepiniz çok iyi tanıyorsunuz. Otelciliği de, acenteciliği de, gemi turizmini de, rehberliği de hepimize örnek olacak şekilde yaptılar, geliştirdiler, emek verdiler. Her biri sadece Türkiye’nin en değerli turizm işletmelerinde görev almakla kalmadı, bize turizm sektörünü öğretmekle geçinen, yıllarca bu ülkeye yukardan bakan yabancı yöneticilerden çok daha iyi birer turizmci olduklarını cümle aleme kanıtlarcasına harika işler yaptılar, dünya turizmine imza attılar.
Peki hiç düşündünüz mü, bu değerli isimler, çok başka sektörlerde emek verecekken, çok daha az yorularak, çok çok daha fazla ve prestij kazanma imkanları varken, neden turizmci olmuşlar, hiç sordunuz mu?
Ben sordum, hem de birçoğuna. Bu özel insanların hemen hemen hepsi birer turizm duayeni. Olanlara her fırsatta, gerek yüz yüze kahve içerken, gerekse de radyo programımda konuk olduklarında sordum bu merakımı.
Hepsinin turizm dendiğinde, okul dönemlerini, ilk işe başlayış hikayelerini, ilk para kazandıkları anlarını paylaşırken gözlerinin parladığını gördüğümde soruma gelecek yanıtı da hissettim aslında.
Hani “Çok sevdik be abi” demiş ya efsane Beşiktaş amigosu Optik Başkan, işte her bir turizm duayeni de turizmci olmayı, yaşadıkları anları, onlara kazandırdıklarını çok sevmişlerdi.
Turizm bir zamanların en özel mesleği, prestiji, keyfi, rengiydi.
Ne değişti, neden bugün sektörümüzdeki her bir yazı, her bir konuşma, her bir makalede turizmdeki istihdam sorununun dağ gibi büyümesi tartışılıyor, neden turizm liselerini de, üniversitelerin turizm bölümlerini de doldurmakta zorlanıyor okullar, gençler neden bir kaç yıl sektörde çalıştıktan, ilk deneyimlerini yaşadıktan sonra yönünü başka sektörlere çeviriyor, neden 5 yıldızlı bir otelin resepsiyonunda çalışan pırlanta gibi eğitimli bir genç kariyerine bir e-ticaret firmasında depoda çalışacak şekilde yeni bir yön veriyor, neden?
Yanıtları belki çok detaylandırabilirim ama ben tek bir cümle de toplayacağım.
“Gençler artık Turizmi sevmiyor”
Bu cümlenin içini kalitesiz yöneticilerle, seviyesiz patronlarla, düşük değil yoksulluk sınırındaki maaşlarla, baskı altında, fazla mesailerle dolu, sevgisiz, saygısız, huzursuz ortamlarda çalışmayla ve bunun gibi onlarca eylemle doldurabilirim, eminim siz de. Ama hiç gerek yok, biz sorunun nerede ve kimlerde olduğunu bilirsek nasıl düzeltebileceğimizin de yollarını bulabiliriz.
Turizm sektörü; tüm dünyada, küresel ekonomi tarihinde, her zaman lokomotif olma özelliğindeyken, 2020’li yıllarda küresel ekonomideki kayıp %5’lerde seyretmesine rağmen, neredeyse yarı yarıya küçüldü. Evet bunda pandeminin rolü yadsınamaz ama pandemi turizm çalışanlarının sektörden ayrılması için start noktası oldu da diyebiliyoruz.
KPMG tarafından yayınlana turizm sektörü raporunda şu cümlelerin altını kalın kalemle çizmemiz gerekiyor.
“Sektörde yaşanan bu kırılma, kendini istihdam tarafında da gösterdi. Pandemi döneminde küresel sektör istihdamı 62 milyon azalarak 272 milyona indi. Sektör, sadece bir yılda toplam istihdamının %18,5’ini kaybetti.”
Evet dostlar, çanlar bu kez bizler için, yani tüm Turizm sektörü için çalıyor.
Turizm birliklerinden akademisyenlere, sektör yatırımcılarından yöneticilere, sektör basınından siyasilere kadar herkes bu önemli soruna çözüm bulmak için acilen toplanmalı, sorunlar masaya yatırılmalı, Duayen Abilerimizden Ablalarımızdan öneriler dinlenmeli, genç turizmcilerin düşüncelerine ve beklentilerine önem verilmeli, çözüm için herkes elini taşın değil kayanın altına sokmalı.
Amacımız da, hedefimiz de, sloganımız da tek olmalı.
“Çok seviyoruz be abi” cümlesini tekrar tüm turizmcilerine söylettirmeli.
Çünkü;
İşimiz, Aşımız, Aşkımız “Turizm”.
Sevgiler ve Saygılarımla
