Kalkınma planları ülkemizde 1963 yılından beri ekonomi, sağlık, eğitim, ulaşım, sosyal güvenlik, adalet, vb. konularda gelişme ve kalkınmayı hedefleyen ve kamuda uygulanacak stratejileri belirleyen planlardır. Geçtiğimiz yıl T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinatörlüğünde 2053 vizyonu doğrultusunda 12. Kalkınma Planları hazırlanmıştır.
Bu planların hazırlanma sürecinde ülkemizi geleceğe taşıyacak öncelikli konuları kapsayan 60 tane özel ihtisas komisyonu oluşturulmuştur. Bu komisyonlar içerisinde turizm de yer almaktadır. Kalkınma planı sürecinde turizm ihtisas komisyonunda, ülkemizin turizm potansiyelinin kullanılmasını ve sürdürülebilir büyüme hedefinin gerçekleştirilmesini sağlayan bütüncül bir yol haritası değerlendirilmiştir. Ayrıca 12. Kalkınma Planları Covid-19 salgını sonrası ilk plan olma niteliği taşımaktadır. 12. kalkınma planları turizm alanında uzmanlaşmış kamu, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve akademisyenlerden oluşan geniş bir katılımcı kitlesi ile birlikte hazırlanmıştır. Turizm ihtisas komisyonunda akademisyenler, sektör ve kamu kuruluşları temsilcilerimiz bir araya gelerek ülkemizin 2024 2028 yılları arasındaki turizm hedef ve amaçlarını belirleyerek bu hedeflere ulaşılabilecek stratejileri oluşturmuşlardır. Turizm ihtisas komisyonunun öncelikli hedefi, turizmin çeşitlendirilerek on iki aya yayılması, daha kaliteli hizmet sunulması, yüksek gelirli turistlerin ülkemize çekilmesi, sürdürülebilirliğe önem verilmesi, dijital dönüşüm süreçlerinin hızlandırılması, ekonomik ve sosyal dengeli kalkınmaya önem verilerek rekabetçiliğin geliştirilmesidir. Bu amaç doğrultusunda on ikinci kalkınma planlarında ülkemizin beş yıllık turizm politikaları belirlenmiştir. Türkiye İstatistik Kurumunun 2023 yılı verileri incelendiğinde Türkiye’ye gelen ziyaretçi sayısı 2023’te bir önceki yıla göre %11,1 artarak 57 milyon 77 bin 440 kişi oldu. Ziyaretçilerin %13,5’ini 7 milyon 730 bin 473 kişi ile yurt dışında ikamet eden vatandaşlar oluşturdu. Turizm gelirlerimiz ise 2022 yılına kıyasla yüzde 16,9 artarak 54 milyar 315 milyon 542 bin dolara çıktı. On ikinci kalkınma planında ülkemizin 2028 yılı için 82 milyon ziyaretçi ve toplam 100 milyar dolar turizm geliri hedefi vardır ve bu hedefe ulaşmak için on ikinci kalkınma planında öncelikle ülkemizin sahip olduğu tüm kaynakları sürdürülebilir ilkeler doğrultusunda doğal, tarihi ve sosyal çevreyi koruyucu şekilde gelecek nesillere taşınması gerektiği vurgulanmıştır. Bu kapsamda gerek turizm işletmeleri gerek turizm destinasyonları genelinde su ve atık yönetimi ile enerji verimliliği dikkate alınarak kaynak israfı en aza indirilecektir. Turizm destinasyonlarında sürdürülebilir bir anlayışla gerçekleştirilmesine yönelik planlama ve arazi tahsis çalışmalarına devam edilecek ve turizm altyapı yatırımları gerçekleştirilecektir. Turizm işletmelerinde sürdürülebilir turizm sertifikasının alınmasını teşvik edilmesi ve turizmde yeşil dönüşümün sağlanması için çalışmalar yürütülecektir. Bu yeşil dönüşüm hedefine ulaşmak için yenilikçi finansman modelleri geliştirilecek ve kent ekonomilerinin gelişmesini sağlayacak kapsayıcı bir turizm sektörü oluşturulacaktır. Fakat turizm destinayonlarında çevrenin ve kültürel değerlerin korunması ve yeşil dönüşümün gerçekleşmesi tek başına turizm işletmeleri ve kamu kuruluşlarının desteği ile sağlamak mümkün değildir. Bundan dolayı on ikinci kalkınma planında ziyaretçilerin “sorumlu turizm anlayışı”na sahip olmaları için bilinçlendirme faaliyetlerinin de yürütülmesine karar verilmiştir. Diğer yandan turizm destinasyonlarında bütüncül gelişimi sağlamak için planda yer verilen bir diğer başlık destinasyon yönetim örgütlerinin oluşturulmasıdır. Etkili yönetim örgütlerinin hayata geçirilmesi için hukuki altyapı ve yönetim örgütlenmesinde ihtiyaç duyulan insan kaynağı kapasitesi oluşturulacaktır. Turizm destinasyonlarında hem oluşturulacak yönetim örgütleri hem de diğer turizm paydaşlarının önceliği gelirlerimizi arttıran turizm çeşitlerinin geliştirilmesi olacaktır.
Turizm çeşitliliğinin sağlanması için çeşitlendirilmeye yönelik mevzuat çalışmaları yapılması, turizm çeşitlerinin planlı gelişimini sağlamak üzere plan ve strateji çalışmaları yürütülmesi, yeni kültür rotaları oluşturarak ziyaretçi kalış süresinin ve harcamalarının artırılması hedeflenmektedir. Planda turizm gelirlerinin arttırılması hedefine Türkiye markası altında ve odaklı bir biçimde yapılacak tanıtım faaliyetleri ile ulaşılacağı vurgulanmıştır. Turizm sektörünün bütün paydaşları değişen tüketici eğilimleri ile teknolojik gelişmeler doğrultusunda yeni tanıtım stratejileri belirleyecek ve yeni pazarlar oluşturulması amacıyla başta Amerika ve Uzak Doğu ülkeleri olmak üzere turist potansiyeli yüksek ülkelerde tanıtım çalışmaları yürütülecektir.
On ikinci kalkınma planında turizm sektörümüzün rekabetçi bir yapıya kavuşması için yer alan önemli bir diğer başlıkta turizm sektöründe dijital dönüşüm süreçlerinin desteklenmesidir. Bu kapsamda turizm işletmelerinde ve destinasyonlarda dijital teknolojilerin etkin kullanımı sağlanacak ve teknolojik altyapı geliştirilecektir. Ayrıca çalışanların dijital beceri düzeyinin yükseltilmesi desteklenecek ve ziyaretçilerin yenilikçi çözümlerle kullanıcı deneyimi iyileştirilecektir. Bu dijital dönüşüm hamleleri ile hem turizm işletmeleri hem de destinasyonlar daha akıllı hale gelecek ve kaynak israfının da önüne geçilecektir. Öte yandan dijitalleşme süreci ile veri altyapısı oluşturularak mevcut turizm istatistikleri geliştirilecek ve turizmin ekonomik etkilerini arz ve talep yönüyle dikkate alan turizm uydu hesapları çalışmaları tamamlanacaktır.
Son olarak da on ikinci kalkınma planında sektörümüzün rekabetçi ve hızla değişen talebi karşılayabilmesi için hizmet kalitesi iyileştirilmesine de önem verilmektedir. Hizmet kalitesinin iyileştirilmesi için turizm işletmelerinde personelin mevcut becerilerinin geliştirmesi ve yeni beceriler edinmesi sağlanacaktır. Turizm liselerinde mesleki eğitim müfredatı sektörün ihtiyaçları doğrultusunda yeniden düzenlenecek ve nitelikli ara eleman ihtiyacının karşılanmasına yönelik uygulamalı eğitim programları geliştirilecektir. Ülkemiz turizminin önemli sorunu arasında yer alan sezonluk çalışma şartlarının yıl boyunca istihdama dönüşmesi ve çalışma koşullarında da iyileşmeye giderek nitelikli işgücünün sektörde sürekliliğinin sağlanması hedeflenmektedir. Bu hedefe ulaşılması için mevzuat değişikliği yapılacak ve denetim faaliyetleri arttırılacaktır.
Ülkemizde akademi, özel sektör ve kamu kuruluşları olmak üzere tüm turizm paydaşları 2024 2028 yılları arasında bu turizm politikalarını etkin bir şekilde uygulayacağına ve 2028 yılı turizm hedeflerimize ulaşacağımıza inancım tamdır.
Prof. Dr. Burçin Cevdet ÇETİNSÖZ
