İzmir’in Bergama ilçesi, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan halıcılık mesleği ile adeta bir kültürel mirasın savunucusu konumundadır. Bu alanda, kadınların yürüttüğü sürdürme çabaları oldukça önemlidir. Turizm ve Kültür Bakanlığı’nda Dokuma Sanatçısı olarak görev yapan Kadriye Yakar (63), halıcılık kültürünün kaybolmakta olduğunu ve ata kültürüne olan bağlılığın yaşatılmasının gerekliliğine dikkat çekti. Yakar, “Hedefimiz; Bergama halılarının yok olma kültüründen uzaklaştırıp, günümüze taşınmasını sağlamak. 2000 çeşidin üzerinde Bergama halı ve kilimleri bulunmaktadır” diyerek bu amacın ne denli önemli olduğunu vurguladı.
Tarihi süreçte Türklerin yaşam alanlarını süsleyen halılar, kültürel kimliğimizin ayrılmaz bir parçası olmuştur. Günümüzde halıcılık mesleği, özellikle Bergama’da önemli bir merkez olarak yaşatılmaya çalışılmaktadır. S.S. Bergama Halıcılık ve El Sanatları Geliştirme Yoğun Emek Pazarlama ve İşletme Kooperatifi bünyesindeki kadınlar, Kız Bergama, Yağcıbedir ve Holbein gibi bölgeye özgü halıları dokuyarak, bu unutulmaya yüz tutmuş gelenekleri hayatlarına katmaya çalışmaktadır. Kadriye Yakar, emekli olduktan sonra bu kooperatifi kurarak, Bergama halılarının ulusal ve uluslararası düzeyde tanıtımını yapmanın peşinde olduğunu belirtiyor. “2009’da emekli olduğumda, yetiştirdiğim öğrencilerimle kooperatifimizi kurduk; Bergama halılarını yeniden gün yüzüne çıkardık” dedi.
‘EN BÜYÜK ÖZELLİKLERİ ÇİFT DÜĞÜM OLMASI’
Kültürel mirasın korunması adına mücadelenin şart olduğunu savunan Yakar, “Bu kültürün sahiplenilmesi gerekiyor. 14. yüzyıldan günümüze kadar gelmiş halıları gün yüzüne çıkarmaya çalışıyoruz. Bergama’nın yalnızca Kız Bergama halısıyla tanınmasını istemiyorum. Aslında, Berlin ve Londra’daki müzelerde sergilenen pek çok önemli Bergama halısı var” diyerek, bu değerli mirasın daha geniş kitlelere ulaşması gerektiğini ifade etti. Halıların temel karakteristik özellikleri arasında çift düğüm ile dokunması, yün ve kök boya kullanılması yer alır. Yakar, bu özelliklerin yaşatılmasının gerekliliğini vurguladı.
‘MESLEK LİSELERİNDE HALICILIK DERSİ VERİLMELİ’
Bergama halılarının 2 metrekarelik bir alanı kaplayabildiğini ve tek bir insanın bunları iki aya yakın bir sürede dokuyabileceğini belirten Yakar, kooperatif altında yıllık ortalama 200 halı üretildiğini açıkladı. Bu bağlamda, meslek liselerine halıcılık derslerinin eklenmesi gerektiğini ifade ederek, “Bu mesleğin yok olmasını istemiyorsak, el işleme teknikleri derslerine tekrar yer verilmesi gerekiyor” dedi.
‘KIYMETİ BİLİNMIYOR’
Bergama’da yaşayan Feyza Uygun (48), üç yıl önce katıldığı halıcılık kursunun kendisi için dönüm noktası olduğunu belirtmektedir. Uygun, “Kursta başladım ve çok sevdim. Halı dokuma bizim için köklü bir meslek. Her desenin farklı bir hikayesi var ve biz bununla insan hikayelerini anlatıyoruz” diyerek halı dokumanın kültürel bir anlatım aracı olduğunu vurguladı. Ayrıca, el dokuması halıların sağlıklı olduğunu ve yünün insan sağlığına faydalarını da dile getiriyor.
‘GENÇLERİMİZİN BU İŞİ YAPMASINI İSTERİM’
Bergama’da 13 yaşında halı dokumaya başlamış olan Ülkü Gülkin (45) ise, 30 yıllık tecrübesiyle bu
