Stanley Reed / New York Times
OPEC+ petrol kartelinin sekiz üyesi, Temmuz ayında üretim artışlarını hızlandırma niyetlerini Cumartesi günü duyurdu. Bu adım, üçüncü ay üst üste gerçekleşecek.
Suudi Arabistan ve Rusya’nın da içinde bulunduğu grup, resmi açıklamalarında “istikrarlı bir küresel ekonomik görünüm ve mevcut sağlıklı piyasa temelleri” doğrultusunda hareket ettiklerini belirtti. Günlük artış miktarını 411.000 varil olarak planlarken, analistler bu rakamın daha düşük seviyelerde gerçekleşebileceğine dikkat çekiyor.
Suudi Arabistan’ın petrol stratejisi değişiyor
Alınan bu yeni karar, OPEC+ grubunun fiili lideri olan Suudi Arabistan’ın petrol politikasında kayda değer bir değişikliğe işaret ediyor.
Geçmişte, diğer OPEC+ üyeleri kota sınırlarını aşmalarına rağmen Suudi Arabistan, petrol fiyatlarını korumak amacıyla üretimini düşük seviyelerde tutmayı tercih etmekteydi. Ancak şu an Suudiler, toplam artıştan en yüksek payı almayı ve üretimlerini yaklaşık 9.5 milyon varil/güne çıkarmaya odaklanmış durumda.
Birleşik Arap Emirlikleri gibi diğer OPEC+ üyeleri, Irak ve Kazakistan gibi bazı üyelerin kota aşımlarından rahatsızdı. Suudi Arabistan, diğer ülkelerin kendilerini sınırlamadığı sürece kendi üretimlerini kısıtlamayacaklarını belirtiyor.
Uzmanlar, bu strateji değişikliğinin önemli sebeplerinden birinin, Suudi Arabistan’ın etkili lideri Muhammed bin Selman’ın, hem ticari hem de stratejik ortak olarak sıcak karşılandığı dönemdeki Başkan Donald Trump’ın etkisi olduğunu vurguluyor.
Trump’ın halefinin, Joe Biden’ın ise Suudi hükümetini eleştiren Washington Post yazarı Cemal Kaşıkçı’nın ölümünden dolayı Veliaht Prens ile gergin bir ilişki sürdürdüğü biliniyor.
Trump ve Biden dönemleri arasındaki belirgin farklar
Enerji analiz firması Global Center for Energy Analysis’ın başkanı Joseph McMonigle, “Biden ile karşılaştırıldığında fark inanılmaz büyük” ifadesini kullandı. McMonigle, kısa süre önce Riyad’da Uluslararası Enerji Forumu’nun genel sekreterliğini yürütüyordu.
McMonigle, Suudi Arabistan’ın petrol talebine yönelik bazı analistlerden daha olumlu bir yaklaşım sergilediğini belirtti. Ayrıca, suudilerin turizm ve veri merkezleri gibi sektörlerde ekonomilerini çeşitlendirme çabalarının, petrol fiyatlarına dair kısa vadeli endişeleri hafifletebileceği tahmin ediliyor.
Analistler, Riyad’ın aynı zamanda enflasyonu kontrol altında tutmak isteyen Trump’ı memnun etme niyetinde olduğunu da ifade ediyor. Trump’ın göreve başlamasından bu yana, uluslararası petrol gösterge fiyatı Brent, yaklaşık %16 düşerek varil başına 64 dolara kadar geriledi.
Düşük maliyetlerle iş yapan Suudiler, bu seviyelerde hala kâr elde edebilmekteyken, ABD’deki yüksek maliyetli kaya petrolü üreticileri üretimlerini azaltma yoluna gidiyor.
Trump’ın gümrük tarifeleri ile başlattığı ticaret savaşlarının yarattığı belirsizlik, Suudilere ve müttefiklerine üretimlerini istedikleri seviyelere çıkarma fırsatını sunuyor.
Bazı analistler, piyasaların OPEC politikalarından ziyade gümrük tarifelerinin küresel ekonomik etkilere odaklandığını kaydediyor. Bu bağlamda, Suudi Arabistan ve müttefikleri, petrol sahalarını açma yönünde elverişli bir zaman dilimi yakaladıklarını düşünmekte.
Emtia araştırma firması Argus Media’dan kıdemli piyasa analisti Bachar El-Halabi, “Bu süreci başlatmak için uygun bir fırsat, bir pencere buldular” şeklindeki açıklamalarını paylaştı.
Uzmanlar, uzun vadeli kaygılara rağmen, piyasada talep artışı için uygun koşulların mevcut olabileceğine dikkat çekiyor. Stok seviyeleri hala görece düşük ve yaz aylarında seyahat eden sürücülerle talebin genellikle artış gösterdiği gözlemlenmekte.
Araştırma firması Energy Aspects’in jeopolitik başkanı Richard Bronze, “Petrol fiyatları düşmüş olsa da, piyasa şu anda ve yaz aylarına doğru hala sıkı, bu nedenle arzı artırma fırsatı mevcut” dedi.
Bronze, ayrıca, Suudi Arabistan ve diğer üreticilerin sıcak Arap yazlarında klima sistemlerinin çalışması için daha fazla petrol tükettiğini ve bu durumun ihracata ayrılabilecek yakıt miktarını azalttığını belirtti. “Piyasalara yansıyan arz, aslında o kadar da değişmedi” şeklinde değerlendirmede bulundu.
© 2025 The New York Times Company
