Ismaeel Naar / New York Times
Dünyanın en büyük yıllık insan topluluklarından biri olan hac ibadeti, Suudi Arabistan’ın Mekke kentinde başladı. Artan sıcaklıklar ve lojistik zorluklar, bu kutsal yolculuğu hem hacılar hem de Suudi hükümeti için giderek zorlaştıran bir mesele haline geliyor.
Dünya genelinden milyonlarca Müslüman Mekke’ye akın ederken, Suudi Arabistan, pazar gününden bu yana yurtdışından 1 milyon 475 bin 230 hacının ülkeye giriş yaptığını duyurdu. Geçtiğimiz yıl, 1.300’den fazla hacının hayatını kaybettiği ve bu ölümlerin çoğunun Mısırlı hacılara ait olduğu bildirildi. Yetkililer, yaşamını yitirenlerin çoğunun resmi izne sahip olmadığını ve bu nedenle sıcaklık koruma önlemlerinden yararlanamadıklarını belirtti.
Suudi Arabistan yetkilileri hangi önlemleri alıyor?
İslam’ın en kutsal mekanlarının koruyucusu olarak kendini konumlandıran Suudi Arabistan, bu yılki hac dönemi için kapsamlı hazırlıklar yaptı. Hükümet, Mekke ve Medine’deki altyapıyı güçlendirmek amacıyla milyarlarca dolar harcayarak çok katlı yaya yolları, hızlı tren sistemleri ve gelişmiş kalabalık kontrol önlemleri inşa etti.
Bu yıl, sıcaklıkları birkaç derece azaltma hedefiyle kauçuk kaplama ve soğutma sistemine sahip yolların inşası planlandı. Ayrıca, hacıları izlemek için insansız hava araçlarının kullanılacağı belirtildi. Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığı Sözcüsü Halid El Tala, “Bu sezonun en büyük sorunuyla sıcaklık stresi karşı karşıyayız” dedi.
Resmi izin olmadan hacıların ülkeye girmesini engellemek için bir kampanya da başlatıldı. Daha önce hac döneminde Mekke’ye girişte kullanılan birçok ziyaretçi vizesinin iptal edildiği bildirildi. Pazar günü itibarıyla yetkililer, izinsiz 269 bin 678 kişiyi durdurdu. İhlalde bulunanlara 20 bin riyal (yaklaşık 5.300 dolar) para cezası uygulanmakta ve 10 yıl boyunca ülkeye giriş yasağı getirilmektedir.
Geçmişteki olaylar nelerdi?
Hac sırasında geçmişte birçok trajik olay meydana geldi. Örneğin, 2015 yılında yaşanan izdihamda 2.200’den fazla kişi hayatını kaybetti. Bu olayın ardından, Suudi yetkililer kalabalıkların tehlikeli şekilde birikmesini önlemek için daha sıkı zamanlama ve güzergah yönetimi uygulamaya koydu.
Normal koşullar altında bile hac yolculuğu altyapı eksiklikleri ve sağlık sorunları nedeniyle zorluklar yaşatmaktadır. 1985 yılının ağustos ayında kutsal alanlarda sıcaklık stresi nedeniyle 1.700’den fazla kişi yaşamını yitirdi. Geçen yıl meydana gelen sıcaklığa bağlı ölümler, artan sıcaklıkların getirdiği tehditleri bir kez daha gözler önüne serdi.
İklim değişikliği hac ibadetini nasıl etkiliyor?
Hac ibadeti her zaman fiziksel açıdan yorucu bir deneyim olmuştur. Hacılar, sıklıkla kavurucu çölde 16 kilometreden fazla mesafe katetmek zorunda kalmaktadır. Ancak iklim değişikliğinin etkileri, bu yolculuğu son yıllarda daha tehlikeli bir hale getirmiştir.
2024 hac döneminde bazı günlerde sıcaklıkların 50 santigrat derecenin (122 Fahrenheit) üzerine çıkması bekleniyor. Suudi sağlık yetkilileri, bu süre zarfında bir günde 2.700’den fazla kişinin sıcak çarpması yaşadığını açıkladı. Salı günü itibarıyla 62 hacının sıcaklık stresi nedeniyle tedavi edildiği bildirildi. Son yıllardaki ölümlerin çoğu, resmi izni olmayan ve klimalı çadırlara erişimi olmayan hacılar arasında gerçekleşti.
İslami ay takviminin kayması dolayısıyla hac ibadeti önümüzdeki yıllarda yaz aylarına denk gelmeye devam edecek ve bu durum riskleri artıracak. Bilim insanları, hacın yaz dönemine denk geleceği 2040’lı yıllarda sıcaklıkların daha da yükselebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Hac izni kimlere veriliyor?
Suudi Arabistan, 1987 yılında Müslüman nüfusuna bağlı olarak her Müslüman çoğunluklu ülkeye belirli bir kontenjan ayıran bir kota sistemi getirdi. Örneğin, Endonezya yıllık 200 binden fazla kontenjan almakta ancak talep, bu sayıyı aşmaktadır. Birçok ülkede hac sırası yıllarca sürebilmektedir. Bunun yanı sıra, resmi tur paketlerinin maliyeti (10 bin doları aşan) birçok Müslüman için hac ibadetini ulaşılmaz hale getiriyor.
Bütün bu durumlar, kayıtsız hacıların sayısının artmasına neden olmaktadır. Bazı kişiler kayıt dışı turizm veya ziyaretçi vizeleri aracılığıyla seyahat etmekte. Hac döneminden önce, Suudi Arabistan’da yaşayan bireylere izinsiz hac girişiminde bulunmamaları konusunda sık sık SMS ile uyarılar gönderilmektedir.
© 2025 The New York Times Company
