İsrail ve İran arasında gerçekleşen hava saldırıları, bölgedeki güvenlik endişelerini artırmış ve birçok ülke hava sahalarını kapatma kararı almıştır. Bu gelişmeler, Ortadoğu ile Arap ülkelerinden Türkiye’ye yönelik rezervasyon iptallerine yol açarken, ateşkes sonrası bölgede yaşanan değişimlerin turizm üzerindeki etkisi dikkatle takip edilecektir.
Uzun süredir devam eden gerilimlere İran-İsrail çatışmasının eklenmesi, turizm alanında kaygıları artırdı. Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın iki ülke arasında ateşkes sağlandığını açıklamasının ardından, Tahran’dan kaçış yollarını arayan milyonlarca insan olduğu belirtildi ve 12 gün süren çatışmaların sona erdiği duyuruldu.
Turizm sektörü temsilcileri, savaşın yoğunlaştığı dönemde İran, Ürdün ve Lübnan gibi ülkelerden yapılan yaz sezonu rezervasyonlarının iptal edildiğini belirtti. Ayrıca, önemli pazarlar olan Rusya ve Ukrayna’dan gelen turist sayısındaki düşüş, Ortadoğu’dan da benzer bir azalma kaygısını artırmaktadır.
Cari açığın kapatılmasında büyük bir role sahip olan turizm gelirleri için Türkiye, 2024 yılına yönelik 64 milyar dolarlık bir hedef belirleyerek 65 milyon ziyaretçi beklediğini açıkladı.
Turizm Bakanlığı’nın verilerine göre, 2024 yılının ilk beş ayında yabancı ziyaretçi sayısında %1 azalma ile 15.6 milyon kişiye ulaşıldığı gözlemlendi. Özellikle Rusya’dan gelen ziyaretçiler %5, Ukrayna’dan gelenler ise %1.5 oranında azalmış durumdadır.
İsrail, İran’ın nükleer silah geliştirmesini önlemek amacıyla hava saldırılarına yönelirken, İran buna füze saldırılarıyla yanıt verdi. ABD, cumartesi günü İran’ın üç nükleer tesisine saldırırken, İran da Katar’daki ABD üssüne karşı saldıralar düzenledi. Bunun ardından Donald Trump, iki ülke arasında ateşkesin sağlandığını açıkladı.
İsrail’in operasyonları sonrası İran, Irak, Ürdün ve Lübnan hava sahalarını kapatma kararı aldı. Bunun yanında, İsrail de Ben Gurion Havalimanı’nın faaliyetlerini süresiz olarak durdurdu. Katar ise önce hava sahasını kapattı, ardından yeniden açtı.
Bu durum, bölgede artan gerginlik ile birlikte güvenlik endişeleri, hava sahası kapatmaları ve yaşanan aksaklıklarla turizmde riskli bir ortam oluşturmuştur.
Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden Türkiye’ye yıllık 30,000-40,000 turist getiren Karnak Travel’in Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Ali Abet, süreçte acentanın 2,000 civarında rezervasyon iptali yaşadığını bildirdi.
Abet, “İptaller nedeniyle 14 Haziran’dan ay sonuna kadar 2 milyon euroluk iş kaybım oldu. Ürdün, Lübnan, İran ve Irak hava sahaları kapandı, bu bölgeden gelen rezervasyonlar sıfıra indi” dedi ve ekledi:
“Acente olarak iş potansiyelimiz çoğunlukla Antalya, Dalaman ve Bodrum gibi güney bölgelerine bağlı. Sezonumuz zaten yalnızca 3 ay. Bu dönem içerisinde hazırlıklar yapıldı, ödemeler alındı fakat dengeler altüst oldu. Ortadoğu ile çalışan acenteler için zor bir dönem.”
Abet, Ortadoğu ve Arap ülkelerinin Antalya gibi güney tatil destinasyonlarında %3-5 oranında bir paya sahip olduğunu, ancak İstanbul turizminin bu olaylardan daha fazla olumsuz etkileneceğini vurguladı.
İran, 2024 yılında Türkiye’ye en fazla turist gönderen dördüncü ülke olma niteliğini taşıyacakken, Ürdün’den 301,641, Lübnan’dan ise 261,713 ziyaretçi gelmesi bekleniyordu.
Elite World Hotels CEO’su Orkun Petekçi, İran’ın önemli bir pazar olduğunu ve bu pazardaki gerilemenin turizmi olumsuz etkilediğini belirtti. Ayrıca, yaşanan olaylardan ötürü hava sahalarının kapanmasının da etkili olduğunu ifade etti. “Ürdün’den gelen rezervasyonların tamamı iptal oldu. Diğer Ortadoğu ülkeleri de benzer bir şekilde olumsuz yönde etkileniyor,” diye konuştu.
Petekçi, gelişmelerin somut hale gelmesi için kayıpların boyutu hakkında bir tahminde bulunmanın erken olduğunu kaydetti.
Oteller bütçe tedbirlerine yöneliyor
Mar Yapı Genel Müdürü Robert Varon, personel ve enerji gibi artan maliyetlerle kârlılık sorunları yaşayan otellerin, son olaylarla birlikte yeni bir zorlukla karşılaştığını vurguladı.
Varon, “Mevcut olan iptal turları var, hava sahasındaki sıkıntılar nedeniyle uçaklarda gecikmeler yaşanıyor. Bu süreçte bir tedirginlik söz konusu ve bunları otellerimizde doğrudan hissediyoruz” dedi ve ekledi:
“Zaten maliyet artışları nedeniyle kârlılık düşmüştü. Aynı ciroları elde etseniz bile geçen yıl kârlılıklar %25 azalmıştı. Bu yıl toparlanma bekliyorduk ama şimdi savaşın etkisi devreye girdi.”
Varon, doluluk beklentisinin %70’in üzerinde olduğunu, ancak gevşeme yaşandığını da belirtti. Önlemler aldıklarını ve maliyetleri yeniden gözden geçirdiklerini açıkladı.
“İstanbul’da temmuz-ağustos satışları yavaşladı”
Armada Otelcilik Yönetim Kurulu Başkanı Kasım Zoto, gelişmelerin yarattığı güvensizlik nedeniyle temmuz ve ağustos aylarına ait yeni satışların zayıfladığına dikkat çekti.
Zoto, “Bu tür problemler sadece Ortadoğulu turisti etkilemiyor. Batıdan gelen rezervasyonlarda da düşüş kaydediyoruz. Temmuz ve ağustos satışları şu an çok zayıf. İnsanlar, ‘bir şey olur mu, İstanbul’a kadar ulaşır mı’ endişesini taşıyor. Bu nedenle mevcut rezervasyonların bir kısmı iptal oldu ve yeni rezervasyonlarda önemli bir azalma mevcut” şeklinde görüş bildirdi.
Kaynak: Reuters
