Konya Ovası’ndaki Çatalhöyük, insanlığın şehir hayatına geçiş yaptığı ve tarım faaliyetlerine yöneldiği 9 bin yıllık bir geçmişe sahip. Yeni dönem kazı çalışmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ‘Geleceğe Miras Projesi’ kapsamında devam etmektedir. Doç. Dr. Ali Ozan liderliğindeki ekip, doğu ve batı Çatalhöyük’te eş zamanlı yürütülen kazılarla Neolitik insanların göç nedenlerini incelemeye devam ediyor. Batı Çatalhöyük’teki kazılar sırasında Bizans Dönemi’ne ait mezarların keşfedildiğini belirten Ozan, bu mezarların Çatalhöyük’ün prehistorik dönemleriyle doğrudan ilişkili olmamakla birlikte taşıdıkları çeşitlilik açısından büyük ilgi uyandırdığını vurguladı. Ayrıca, doğu Çatalhöyük’ten buraya göç eden insanların bu bölgeyi yerleşim yeri olarak seçme nedenlerini araştırdıklarını da açıkladı.
Ozan, toplumsal yapıdaki değişimlerin yavaş bir seyir izlediği doğrultusunda elde ettikleri bulgular ışığında, mimarinin düzenindeki farklılaşmaları ifade etti. Mimarinin evrimi ve tasarımının, insan toplumlarının yapısıyla doğrudan ilişkili olduğunu belirterek, arkeologların toplumsal yapıdaki ayrışmayı bu durumun bir göstergesi olarak değerlendirdiklerini vurguladı.
EN ÖNEMLİ KEŞİF
Doğu Çatalhöyük’te yapılan kazılar, Polonya’daki Poznan Üniversitesi Prehistorya Enstitüsü’nden Prof. Dr. Arkadiusz Marciniak tarafından yönetilmektedir. Prof. Dr. Marciniak, burada bir avlunun etrafında konumlanmış yapı grupları keşfettiklerini belirtirken, çoğu yapının günlük kullanım işlevine sahip olmadığını da ifade etti. Önemli buluntular arasında 20 insan iskeletine dair parçaların bulunduğu bir ‘Ruhani ev’ olarak adlandırılan yapının yer aldığı öne çıkıyor. Bu yapının, farklı yerlerde ölmüş kişilerin kalıntılarının buraya getirilip gömüldüğü düşünülen bir alan olduğu dikkat çekiyor. Ayrıca, çeşitli desenlerle boyanmış duvarları olan ve 14 platform içeren büyük bir ritüel yapısının bulunduğu alanda kazı yapmak istediklerini de ifade etti. Günlük kullanım amacı taşımadığı belirtilen iyi sıvanmış ve uzun süre iskan edilmiş küçük bir yapının üzerinde de çalışmalara devam ettiklerini, burada 3 insan gömüsünün bulunduğu duyuldu. Ancak, yapının yaşı hakkında henüz kesin tarihlere ulaşamadıkları için bilgi veremeyeceklerini sözlerine ekledi.
