Hanköy Mahallesi’nde öğretmen Ali Fikret Yıldız, 2004 yılında kardeşleriyle birlikte tarlalarında insan ve asma figürü içeren iki obje buldu. Bu buluntular, Yıldız tarafından Van Müzesi’ne teslim edildi. 2022 yılında Ankara Üniversitesi’nde görev yapan ve günümüzde Moğolistan’ın İstanbul Başkonsolosu olan Dr. Ankhbayar Danuu, müzeyi ziyaret ettiğinde bu eserlerin kayda değer önemini fark etti. Kiremit üzerindeki figürlerin, yalnızca Moğolistan’da bulunan benzerleriyle örtüştüğü belirlendi. Bu gelişme, Türk ve Moğol arkeologların oluşturduğu bir ekibin inceleme yapmasına olanak tanıdı ve kiremit parçasının kökeni hakkında yeni bilgiler elde edildi. Tarihi kayıtlara göre, Hülagü Han’ın bu bölgede bir saray inşa ettiği belirtiliyordu ancak bu konuda hiç somut bir bulgu bulunmamıştı.
Aynı yıl içerisinde, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi ile Moğolistan’daki çeşitli üniversiteler iş birliği yaparak ortak arkeolojik kazılar başlattı. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şaban Doğan’ın önderliğindeki çalışmalar, Türk ve Moğol arkeologları ile birlikte yürütüldü. Prof. Dr. Ersel Çağlıtütüncigil’in liderliğini üstlendiği ekip, Hanköy Mahallesi’nde saha araştırmaları gerçekleştirdi ve 2023 yılı itibarıyla daha derinlemesine incelemelere yöneldi.
SARAY VE ŞEHİR KALINTILARI ORTAYA ÇIKTI
Uzman ekip, sadece Moğolistan’da bulunan figürlü çatı kiremitleri, seramik buluntular ve sıkıştırılmış toprak duvar kalıntıları tespit ederek, bu yerleşimin İlhanlı Devleti Hükümdarı Hülagü Han tarafından inşa edilen bir yazlık saray ve şehir kalıntıları olduğunu ortaya koydu. Bu keşif, akademik çevrelerde ve Moğolistan’da büyük bir yankı uyandırdı. Figürlü çatı kiremitinin Moğol İmparatorluğu sınırları içerisinde bulunması, keşfin uluslararası dikkat çekmesine neden oldu.
MOĞOLİSTAN CUMHURBAŞKANI BÖLGEYİ ZİYARET ETTİ
Bu önemli keşiften sonra, Türkiye’ye resmi ziyarette bulunan Moğolistan Cumhurbaşkanı Khurelsukh Ukhnaa, 18 Ocak 2025 tarihinde Van’a geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın daveti üzerine Türkiye’ye gelen Ukhnaa, beraberindeki heyetle birlikte Hanköy Mahallesi’nde incelemelerde bulundu.
‘BU YAPILAR, ASYA MİMARİSİNİN EN BATIDAKİ UYGULAMALARI’
2025 yılına ait kazılara danışmanlık yapan Prof. Dr. Anıl Yılmaz, “Kazılar, Orta Çağ boyunca birçok yerleşimin varlığını ortaya koyuyor. Ancak bu kalıntılar sıklıkla tarihi belgelerde yer alan şehir isimleriyle eşleştirilemiyor. Önceki ekip, bu kalıntıların İlhanlı Hükümdarı Hülagü Han’a ait bir saraya ait olduğunu belirleyerek önemli bir keşif gerçekleştirdi. Yeni bulgularla, söz konusu yapıların Asya mimarisinin batıda yer alan en etkileyici örnekleri olduğu söylenebilir” ifadelerini kullandı.
‘TARİHE IŞIK TUTABİLDİK DİYE SEVİNİYORUM’
Kendi arazisinde bulunan tarihi eserleri müzeye teslim eden öğretmen Ali Fikret Yıldız, “2004 yılında bulduğum insan ve asma figürlü iki objeyi Van Müzesi’ne teslim ettim. Bu buluntular, yıllar sonra müzecilere önemli bir dikkat çekti. Daha sonra Katip Çelebi Üniversitesi Öğretim Üyesi Ersel Bey, benimle bu konuda iletişime geçti. Benim maddi bir beklentim yok; yalnızca bu insanlık mirasının açığa çıkması ve hangi kültürlerin burada yaşadığının gösterilmesini umuyorum. Bu durum, tarihe ışık tutabilmemiz açısından büyük bir mutluluk” dedi.
MAHALLELİ TURİZM İÇİN UMUTLU
Yıldız, köylerine turizm açısından bir katkı sağlanmasını isteyerek, “Köylüler, Göbeklitepe gibi yerlerden maddi ve manevi kazanç bekliyor. Turizmin gelişmesi, köyümüzün kalkınmasına yardımcı olacaktır. Çünkü köylüler genellikle çalışmak için İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük şehirlere gitmek zorunda kalıyor. Eğer turizm gelişirse, burada daha fazla insan kendi kazançlarını elde edebilir. Bu eserleri müzeye teslim ederken diğerlerine örnek olmak istedim. Önemli olan memleketin ve ülkenin kalkınmasıdır. Turistlerin gelmesi de kültürel etkileşimi artıracaktır” şeklinde konuştu.
‘BU TOPRAKLAR BİRÇOK MİLLETE EV SAHİPLİĞİ YAPTI’
Hanköy Mahallesi’nden Fırat Yıldız, bölgede uzun yıllardır tarihi kalıntılara rastlandığını dile getirdi. “Bu topraklar birçok millete ev sahipliği yapmış bir yerdir. Moğolistan Cumhurbaşkanı’nın köyümüze gelmesi bizleri heyecanlandırdı. Biz de umuyoruz ki bu durum, köylülerimizin talep ettiği gibi turizmin gelişmesine kapı aralar. Tarihi yapıların gün yüzüne çıkması bizim için oldukça önemli” dedi. (DHA)
