Atatürk Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi mezunu Didem İlbaş, yüksek lisans tezi kapsamında Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Hasan Yılmaz’ın danışmanlığında “Biyoçeşitliliğe Dost Okul Bahçesi Kavramı; Erzurum Kenti Örneği” başlıklı bir çalışma gerçekleştirdi. İlbaş, Aziziye, Palandöken ve Yakutiye ilçelerinde bulunan 25 okulda, dört mevsim boyunca gözlemler yaparak bu okulların biyoçeşitlilik durumunu değerlendirdi. Prof. Dr. Yılmaz tarafından belirlenen on kriter doğrultusunda yapılan incelemeler sonucunda, Palandöken ilçesindeki Sabahattin Solakoğlu İlkokulu 85 puan, Erzurum İbrahim Hakkı Fen Lisesi ise 81 puan alarak ‘Yüksek Seviyede Biyodost Yerleşke’ unvanını kazandı. Ayrıca, Mehmet Akif Ersoy Anadolu Lisesi 72 puan, 3 Temmuz Anadolu İmam Hatip Lisesi ise 70 puan alarak ‘İyi Seviyede Biyodost Yerleşke’ kategorisinde değerlendirildi. Aziziye ilçesinde ise Reşit Karabacak Spor Lisesi 74 puan alarak aynı unvanı elde etti.
‘VERİLERİ, MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞIYLA GÖRÜŞECEĞİZ’
Prof. Dr. Hasan Yılmaz, Didem İlbaş ile birlikte yürüttükleri projeyi Erzurum’dan başlayarak tüm Türkiye’ye yaymayı hedeflediklerini ifade etti. Yılmaz, “Daha yaşanabilir şehirler için meyvesi yenilen, doğal ve iklim değişikliğine dayanıklı bitkileri okul bahçelerinde yetiştirmek istiyoruz. Bu nedenle ‘Biyodost’ kavramını okul bahçelerine entegre ettik. Erzurum merkezdeki üç ilçedeki 25 farklı okulu analiz ettik ve beş okulun biyodost kriterlerini sağladığını tespit ettik. Topladığımız verileri Milli Eğitim Bakanlığı ile paylaşmayı planlıyoruz. Böylece Erzurum’da ve Türkiye genelinde ‘Biyodost Okul Bahçeleri’ kavramını oluşturmayı amaçlıyoruz.” dedi.
HER BÖLGEYE ÖZEL PLAN
Her bölgenin farklı iklim zorlukları ve fırsatlarına dikkat çeken Yılmaz, “Erzurum’da iyi bir okul bahçesi tasarımı gerçekleştirmek istiyoruz. Bu bağlamda, doğal bitkilerin kullanıldığı ve iklim değişikliğine karşı duyarlı bir bahçe tasarlamayı hedefliyoruz. Milli Eğitim Bakanlığı ile birlikte bu projeyi yaygınlaştırmayı planlıyoruz. Güneydoğu Anadolu, Ege, Karadeniz gibi farklı bölgeler için de özel planlamalar yapacağız.” ifadelerini kullandı.
4 MEVSİM İNCELEDİK
Didem İlbaş, Erzurum’daki okul bahçelerinin sürdürülebilirlik ve biyoçeşitlilik açısından önemine değinerek, “Bu çalışma ile soğuk iklimlerde okul bahçelerinin sürdürülebilirlik ve biyoçeşitlilik ilişkisini incelemeyi, iklim değişikliği ile ilgili riskleri değerlendirmeyi ve bu risklerin azaltılmasındaki rolünü tartışmayı amaçladık. 2024-2025 yılları arasında Erzurum’daki farklı okul bahçelerinde dört mevsimi kapsayacak şekilde araştırmalar gerçekleştirdik. Fotoğraf çekimleri için gerekli izinleri alarak verileri topladım. Daha sonra Prof. Dr. Hasan Yılmaz’ın belirlediği ‘Biyodost Yerleşke Kavramı Kriterleri’ çerçevesinde çalışmalarımızı sürdürdük.” şeklinde konuştu.
İlbaş, okul bahçelerinin öğrencilerin gelişimi açısından çok yönlü faydalar sağladığını belirterek, “Erzurum’daki tüm okul yerleşkeleri biyodost okul bahçesi olma potansiyeline sahiptir. Mekansal olanaklar ve ekolojik iyileştirme imkanları açısından değerlendirildiğinde, uygun planlama ile bu yerleşkeler biyodost okul bahçelerine dönüşebilir. Okul bahçelerinin işlevselliğini artırmak ve öğrencilerin doğayla olan bağını güçlendirmek için çok katmanlı yeşil altyapı uygulamalarına odaklanmalıyız. Ayrıca, yağmur suyu yönetimi, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ve sürdürülebilir tasarım uygulamalarının geliştirilmesi gibi önerilerimiz mevcut.” dedi.
SUNUM YAPTI
Didem İlbaş, yüksek lisans tezini Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar, Mimarlık ve Tasarım, Mühendislik ve Turizm Fakülteleri iş birliğiyle düzenlenen International Congress on Key Civilization and Futurehenge (KEF) kongresinde sundu. Kültürel mirasın korunması, çağdaş yaşam alanlarının yeniden tasarımı ve teknolojik gelişmelerin sürdürülebilir turizm ile sanatla entegrasyonu gibi konuları içeren kongrede, İlbaş ‘biyodost okul’ projesi hakkında bilgi verdi.
