Erzurum’da üç kadın araştırmacı ve sanatçı, uzun yıllar süren kırsal keşifleri sonucunda topladıkları asırlık oyaları ve yazmaları sergiye taşıdı. Sergide, Horasan’dan gelen ‘Türkan Şoray Kirpiği’ motifine sahip başörtüsü dikkatleri üzerine çekti.
Kültürel mirası koruma ve kadın emeğini görünür kılma amacı güden Kültür ve Turizm Bakanlığı folklor araştırmacısı Türkan Oral, Erzurum Büyükşehir Belediyesi şehir tanıtım uzmanı Canan Şimşek ile fotoğraf sanatçısı Kübra Çetin, ilçe ve kırsal mahalleleri titizlikle gezerek kadınların sandıklarından çıkan asırlık oyaları derledi. Bu süreçte, oyaların hikâyelerini dinledikleri kadınların fotoğraflarını çeken üç arkadaş, ilk sergilerini Mısır’da açtı. Erzurum Büyükşehir Belediyesi’nin desteğiyle, 25-26 Kasım 2025 tarihlerinde Kahire Yunus Emre Enstitüsü’nde ‘Oyanın Diliyle: Kadının Sessiz Anlatısı’ sergisini düzenleyerek oyanın tarihçesini, estetiğini ve işçiliğini Mısırlı kadınlara tanıttılar.
İKİNCİ SERGİ ERZURUM’DA
‘Oyanın Diliyle: Kadının Sessiz Anlatısı’ temalı fotoğraf sergisinin ikincisi Erzurum’da gerçekleştirildi. Yakutiye Medresesi’nde sergilenen 26 eser, yüzlerce fotoğraf arasında dikkatle seçilerek büyük ilgi topladı. Erzurum Kültür ve Turizm Müdürü Ahmet Yer ile birçok davetli, sergiyi gezerek farklı oya motifleri hakkında bilgi aldı. Canan Şimşek, katılımcılara ilçe ve mahallelere özgü motifler hakkında detaylar sundu.
OYA VE YAZMA HEDİYE EDİYORLARDI
Fotoğraf sanatçısı Kübra Çetin, “Köylerde fotoğraf çekimi yaptığımızda teyzelerimiz bize oya ve yazmalar hediye ediyordu. Bu emeğin ziyan olmasını istemedik. Yüzlerce köy gezdik, yüzlerce fotoğraf çektik ve kültürü 26 eserle bu sergiye taşıdık” şeklinde konuştu.
Erzurum’da çeyizin önemine dikkat çeken Kültür ve Turizm Bakanlığı folklor araştırmacısı Türkan Oral, “Bu çalışmayı üç arkadaş olarak gerçekleştirdik. Erzurum’un ilçe ve kırsal mahallelerinde birçok çalışma yaptık. Çoğu oya, teyzelerimizin sandıklarından çıktı. Yörede çeyiz, kadınlar için oldukça önemlidir; bu nedenle çeyizlerinde bolca oya ve yazma bulunur. Sandıklarını açarak örnekler vermeye çalıştılar. Bize büyük destek verdiler ve yanımızda oldular. Biz de bu eserleri sergileyerek onların emeklerini görünür hale getirmeye çalıştık” dedi.
TÜRKAN ŞORAY KİRPİĞİ
Canan Şimşek, her bölgenin kendine özgü oya motifine sahip olduğunu belirtti. Araştırma sırasında Horasan’da Türk sinemasının ikonu Türkan Şoray’ın kirpiklerinin motif olarak kullanıldığını öğrendiklerini ifade eden Şimşek, oyaları görünce büyük bir heyecan duyduklarını söyledi.
Üç arkadaş, araştırma sürecinde kadınların kendilerine yazma ve oya hediye ettiğini vurgulayan Canan Şimşek, “Sürekli sahadayız. Araştırma yaparken kadınlar bize hediyeler veriyordu. Başörtüleri çoğalmaya başlayınca bunları değerlendirmek ve gün yüzüne çıkarmak istedik. Oya kadının dili, ancak erkeklerin, çocukların ve gençlerin de bunu görmesi gerektiği düşüncesiyle yola çıktık. Erzurum’un ilçelerini karış karış gezdik ve her oyanın kendine ait bir özelliği ve hikâyesi olduğunu tanıtmak istedik” dedi. (DHA)
