Reuters’ın haberine göre Riyad’da inşa edilmesi planlanan Mukaab projesi, finansman ve fizibilite sorunları nedeniyle durdurulmuş durumda. Projeye dair bilgi veren dört kaynak, çalışmaların yalnızca temel kazı ve kazık işlemleri ile sınırlı kaldığını bildirdi. Ancak çevresindeki gayrimenkul geliştirme faaliyetlerinin planlandığı gibi devam edeceği belirtildi.
Suudi Arabistan, Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın Vision 2030 çerçevesinde yürüttüğü futuristik projelere yaptığı büyük yatırımlardan daha acil ve kazançlı projelere yönelmeye başladı.
Yeni odak alanları arasında 2030 Dünya Fuarı ve 2034 Dünya Kupası’nın altyapısı, 60 milyar dolarlık Diriyah kültürel karma kullanım bölgesi ve Qiddiya turizm mega projesi yer alıyor. Bu değişim, düşük petrol fiyatlarının neden olduğu artan mali baskıları da gözler önüne seriyor.
Mukaab’ın tasarımı ve özellikleri
Mukaab, 400×400 metre boyutlarında metal bir küp olarak tasarlanmıştı. İçerisinde, ziyaretçilerin gözlemleyebileceği dünyanın en büyük yapay zeka destekli kubbe ekranına sahip 300 metre yüksekliğinde bir zigurat bulunması planlanıyordu. CEO Michael Dyke, Aralık ayında Riyad’da düzenlenen bir konferansta, “Mukaab’a girdiğinizde başka bir dünyaya giriyorsunuz,” diyerek projenin gerçekleştirilmesindeki zorluklara dikkat çekti.
Reuters’ın ekim ayında aktardığına göre, Suudi Arabistan’ın 925 milyar dolarlık devlet yatırım fonu PIF, stratejisini lojistik, madencilik ve yapay zeka gibi daha kısa vadeli getirisi olan alanlara kaydırıyor. 2024 yılının sonunda gigaproje yatırımlarında yaşanan 8 milyar dolarlık değer kaybı bu değişimi hızlandırdı.
Projenin büyüklüğü ve maliyeti
Mukaab, 20 Empire State Binası büyüklüğünde ve yaklaşık 2 milyon metrekare iç alan sunacak şekilde planlanmıştı; böylece dünyadaki en büyük tek parça yapı olma özelliğini taşıyacaktı. Knight Frank’e göre New Murabba bölgesinin toplam maliyeti yaklaşık 50 milyar dolar olacak. Başlangıçta 2030’da tamamlanması hedeflenen proje, şimdi 2040 yılına ertelendi. Projenin tasarımının Kabe’ye benzerliği sosyal medyada eleştirilere neden oldu.
Planlanan geliştirme, 104.000 konut birimi inşasını ve Suudi Arabistan’ın GSYH’sına 180 milyar riyal katkı sağlamayı öngörüyor. Hükümetin önceki tahminlerine göre, proje tamamlandığında 2030 yılına kadar 334.000 doğrudan ve dolaylı istihdam yaratması bekleniyordu.
NEOM projesinde son durum ne?
Suudi Arabistan’ın Vision 2030 kapsamındaki diğer büyük projelerden biri olan NEOM da kapsamlı bir yeniden değerlendirmeye tabi tutuluyor. Orijinal planı Kızıldeniz kıyısında 170 km uzunluğunda futuristik bir lineer şehir olan The Line gibi mega projeler içerirken, maliyet aşımları, gecikmeler ve bütçe baskıları nedeniyle bu tür büyük ölçekli planlar önemli ölçüde küçültülmekte ve yeniden şekillendirilmektedir.
The Line’ın bazı bölümlerinin daha mütevazı ölçeklere çekilmesi, kayak merkezi Trojena gibi bileşenlerin gecikmesi ve 2029 Asya Kış Oyunları’nın ertelenmesi, bu stratejik kaymayı yansıtan önemli gelişmeler arasında yer alıyor. Bu durum, NEOM’un başlangıçtaki iddialı vizyonundan uzaklaşma eğilimini de gözler önüne seriyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
