Çin ile Japonya arasındaki gerilim, Başbakan Sanae Takaichi’nin Tayvan konusundaki açıklamaları sonrasında belirgin bir şekilde yükseldi. Pekin yönetimi, diplomatik kınamalar, ekonomik yaptırımlar ve askeri faaliyetler gibi çeşitli baskı stratejilerini hayata geçirmeye başladı.
Bu tartışmalar, Takaichi’nin Kasım ayında, Japon Öz Savunma Kuvvetleri’nin Tayvan’a yönelik bir saldırı durumunda müdahale edebileceği yönündeki açıklamalarıyla tetiklendi. Çin, Tayvan’ı kendi toprağı olarak gördüğü için dış müdahale olarak nitelendirdiği her beyanatı “kırmızı çizgi” olarak kabul ediyor.
BBC‘nin haberine göre, Pekin yönetimi bu açıklamaların geri alınmasını talep etti.
Takaichi, özür dilemekten kaçınırken, belirli senaryolar hakkında daha dikkatli bir dil kullanacağına dair ifadelerde bulundu. Diplomatik temaslar başlatılsa da, Çin’in tepkisi devam ediyor.
“Gri alan” baskısı artıyor
Uzmanlar, Çin’in daha geniş bir cephede düşük yoğunlukta ancak sürekli bir baskı stratejisi izlediğini belirtiyor. Diplomatik kanallar aracılığıyla Birleşmiş Milletler nezdinde şikayetler yapılırken, Japonya-Güney Kore-Çin üçlü zirvesinin de ertelendiği bildirildi.
Askeri alanda, Çin’in savaş gemileri ve insansız hava araçları Japonya kıyılarında daha görünür hale geldi. Japon yetkililer, Çin savaş uçaklarının radar kilidi attığını ve sahil güvenlik gemilerinin tartışmalı Senkaku/Diaoyu adalarının yakınında karşı karşıya geldiğini ifade etti.
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Münih Güvenlik Konferansı’nda yaptığı konuşmada, Takaichi’nin açıklamalarını “tehlikeli bir gelişme” olarak değerlendirdi ve Japonya’nın İkinci Dünya Savaşı geçmişine atıfta bulundu.
Ekonomik baskı: Nadir topraklar ve turizm
Pekin, ekonomi alanında dikkat çekici hamleler yaptı. Çin, Japonya’ya yönelik nadir toprak elementleri ve kritik minerallerin ihracatına kısıtlamalar getirdi. Bu durum, teknoloji ve savunma sanayii için hayati öneme sahip girdilere ulaşımda zorluklar yaratma potansiyeli taşıyor.
Ayrıca, Çinli öğrenci ve turistlere Japonya’ya seyahat etmemeleri yönünde çağrıda bulunuldu; 49 uçuş hattı iptal edildi. Çinli turistler, Japonya’daki yabancı ziyaretçilerin yaklaşık dörtte birini oluşturuyor. Turizm gelirlerindeki düşüş ve bazı şirket hisselerinde yaşanan değer kaybı dikkat çekiyor.
Kültürel alanda da gerginlikler yaşanıyor. Japon konserleri iptal edilirken, bazı filmlerin gösterim tarihlerinin ertelendiği bildirildi. Küresel marka Pokemon’un Yasukuni Tapınağı’nda planlanan etkinliği, Çin’deki tepkiler nedeniyle iptal edildi. Bu tapınak, Çin’in savaş suçlusu olarak gördüğü kişilerle ilişkilendirildiği için hassas bir konu oluşturuyor.
Seçim zaferi ve artan sertlik
Takaichi, erken seçimde elde ettiği güçlü zaferle parlamentoda önemli bir çoğunluk sağladı. Uzmanlara göre bu durum, başbakana Çin karşısında geri adım atmama yönünde bir siyasi alan sundu.
Takaichi, savunma harcamalarını GSYH’nin yüzde 2’sine çıkarma vaadinde bulundu. Güvenlik stratejilerinin yıl sonuna kadar güncelleneceği ve ekonomik teşvik paketinin hazırlanacağı açıklandı.
Uzmanlar, her iki tarafın da geri adım atma ihtimalinin düşük olduğunu ifade ediyor. Çin, Tayvan’ı “çekirdek çıkar” olarak görmekte ve daha sert bir tutum sergilemeye meyilli. Japonya ise artan askeri tehdit algısıyla birlikte ABD ile güvenlik işbirliğini derinleştirmeyi hedefliyor.
ABD’nin rolü
Bu süreçteki en önemli etkenlerden biri de Washington. ABD Başkanı Donald Trump, seçim öncesinde Takaichi’ye açık destek veriyor. Ancak yıl içinde Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında yapılacak görüşmeler, olası bir ABD-Çin yakınlaşma ihtimalini gündeme getiriyor.
Japon tarafında, Washington ile Pekin arasında kapsamlı bir uzlaşı olasılığı kaygı ile izleniyor. Tokyo yönetimi, ABD ile güvenlik bağlantılarını güçlendirmeye ve bölgedeki Amerikan varlığının zayıflamamasını sağlamaya çalışmakta.
Mevcut durum, iki ülke arasındaki gerginliğin kısa vadede azalacağına işaret etmiyor. Uzmanlara göre, taraflar geri adım atmadan “kontrollü sürtüşme” dönemine girmiş durumda. Bu da, Çin-Japonya hattındaki tansiyonun uzun süre yüksek kalacağı anlamına geliyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
