Urartulardan günümüze kadar gelen savat sanatı, Van’da yaşatılmaya çalışılmaktadır. Gümüş üzerine işlenen ince motiflerin özel siyah bir alaşımla doldurulmasıyla oluşan savatlı gümüş işlemeciliği, yaklaşık 25 ayrı aşamadan oluşan bir süreçten geçmektedir. Van’ın en değerli sanatlarından biri olan savat, kentteki genç nesillere aktarılmakta ve bu unutulmaya yüz tutan sanatın yaşatılması amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı onaylı ustalar tarafından yürütülen çalışmalar devam etmektedir. 44 yıldır bu mesleği icra eden Sadık Binici, atölyesinde gençlere savat sanatını öğretmektedir.
‘OSMANLILAR BU SANATA SAHİP ÇIKTI’
İki ustadan aldığı eğitimle savat işlemeciliğini kendi tarzıyla geliştiren Binici, çeşitli ürünlerde Van’ın tarihi ve kültürel değerlerini yansıtmaktadır. Savat sanatının Urartu Krallığı döneminde bölgede uygulanan bir gümüş işleme tekniği olduğunu belirten Binici, “Urartulardan sonra Romalılar, Selçuklular ve Osmanlılar bu sanata sahip çıktı. Özellikle Osmanlı Dönemi’nde bu sanat en üst seviyeye ulaştı. 1915 yılına kadar Van’da 100’ün üzerinde kuyumcu atölyesi vardı ve üretilen tabakalar, kemerler, takılar dünyanın çeşitli ülkelerine gönderiliyordu” ifadelerini kullanmıştır.
‘VAN İÇİN ÇOK ÖNEMLİ BİR DEĞER’
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde hayata geçirilen ‘Anadoludakiler Projesi’nde yer aldıklarını belirten Binici, kentte savat sanatını sıfırdan üretim yaparak sürdüren tek atölye olduklarını vurguladı. Binici, “Şu anda atölyemde 6 kişi çalışıyor. Genç arkadaşlara bu sanatı en iyi şekilde öğretmeye çalışıyorum. Benden sonra da devam ettirmelerini istiyorum. Van için çok önemli bir değer. Gelen yerli ve yabancı turistler hem bilgi alıyor hem de ürünlerimize ilgi gösteriyor. Son dönemde ilgi daha da arttı” dedi.
‘KAYBOLMAYA YÜZ TUTMUŞ ÖNEMLİ BİR SANAT’
Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA) Genel Sekreteri Halil İbrahim Güray, savatlı gümüş işleme sanatının Urartulardan günümüze kadar devam eden ancak kaybolmaya yüz tutmuş önemli bir sanat olduğunu ifade etti. Güray, savatlı gümüş işleme sanatının Cumhuriyet öncesinde Van’da yaygın olarak icra edildiğini, ancak 1915 sonrasında atölyelerin faaliyetlerini durdurduğunu belirtti.
‘NESİLLERE AKTARILMASI İÇİN ÇALIŞIYORUZ’
Güray, “Biz DAKA olarak bu sanatı tekrardan ayağa kaldırmayı, sanatkarlar yetiştirmeyi ve Van ekonomisine, ülke ekonomisine katkı sağlayacak aktif bir ticari iş kolu haline getirmek için çalışmalarımız var. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımızın Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı kapsamında Van Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı ile Van Savatını Yaşatma Derneği iş birliğinde ‘Van Savat Evi Projesi’ni başlattık. Proje kapsamında 2 yıl boyunca 20 gencimize savatın ham gümüşten nihai ürüne kadar tüm aşamalarını öğreterek savat ustası olarak yetiştirmeyi hedefliyoruz. Bu sanatı geçmişte olduğu gibi gelecekte de nesillere aktarmak için çalışmalarımıza devam ediyoruz” şeklinde konuştu. (DHA)
