Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın düzenlediği ‘102’nci Yılda 102 Sergi: Cumhuriyet’in Işığında Anadolu’nun Kültürel Mirasına Yolculuk’ projesi kapsamında, Türkiye-Ermenistan sınırındaki UNESCO Dünya Mirası listesine dahil olan Ani Ören Yeri’nin tarihine odaklanan bir sergi açıldı. Kars Arkeoloji ve Etnografya Müzesi’nde, Ani’den çıkarılan toplam 244 arkeolojik ve etnografik eser sergilendi. 196 eserin ilk kez görücüye çıktığı bu sergide, 133 yıl önce gerçekleştirilen kazılarda bulunan ve Hz. İsa’nın figürü olması muhtemel taş rölyef, ziyaretçilerin ilgisini çekiyor.
130 YILLIK ESERLER SERGİDE
Müze Müdürü Hakim Aslan, sergide yer alan eserlerin 1892 yılından bu yana devam eden kazı çalışmalarının ürünü olduğunu ifade ederek, “Bahsi geçen taş rölyef, mimari bir unsur olarak kullanılmış ve alt kısmında bir din görevlisinin portresi kabartma tekniğiyle işlenmiştir. Üst kısımda ise, yanlarında sunak tutan askerlerin bulunduğu ve merkezde ‘İmparator’ veya ‘Hz. İsa’ figürünün yer aldığı bir kompozisyon bulunmaktadır. Bu eser, sergilenen diğer objeler arasında öne çıkmakta” şeklinde konuştu.
Ani Ören Yeri’nde 2021 yılında gerçekleştirilen kazılarda keşfedilen Selçuklu konutlarına ait bir kemik obje de sanatseverlerin beğenisine sunuldu. Aslan, bu eseri şu şekilde tanımladı:
“Figüratif ve bitkisel bezemelerin ağır basan detaylarına sahip bu eserde, merkezde ejder, kuş ve farklı toynaklı hayvanların birleşiminden oluşan soyut bir figür gözlemleniyor. Ağız açık betimlenmiş figürde, üst çenesinde yukarıya doğru kıvrılan çift dönüşlü volütler bulunmakta. Ejder figüründe sivri kulaklar, badem gözler ve çene altından yukarı doğru uzanan volütlü kıvrımlarla betimlenen karakteristik detaylar dikkat çekiyor. Ayrıca balık figürü, ejderin toynakları altında, bedeninin basınçla büküldüğü bir şekilde tasvir edilmiştir. Bu figür, derin çentiklerle belirginleştirilmiş yüzgeçler, iri bir göz ve açık ağızla sunulmuştur. Balığın hemen altında ise bir askı yuvası yer almakta.”
Aslan, sergide dikkat çeken diğer önemli bir eserin, 2002 yılı kazılarında Selçuklu Çarşısı’ndaki bir küp içinde keşfedilen sekiz köşeli yıldız formundaki lüster tekniğiyle yapılmış çini tabak olduğunu duyurdu. Aslan, “Tabakta, saraylı aşıklar ve hayat ağacı betimlemeleri yer almakta. Üzerinde Farsça olarak, ‘Ey sevdiğim, zulüm görmüş iki gözüm niçin yaşla dolu olduğunu bilir misin? Çünkü göz bebeğim senin dudağından su alır…’ yazısı yer alıyor” dedi.
Hakim Aslan, 11-12’nci yüzyıllara tarihlenen ve Orta Çağ’da cenneti simgeleyen tavus kuşu figürlü sırlı bir kase parçasının 2024 yılı kazı çalışmalarında gün yüzüne çıkarıldığını ve bu eserin de sergide ilk kez görücüye çıktığını ifade etti.
