Doğal ve Tarihi Değerleri Koruma Derneği üyesi bilim insanları, Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (DOKA) tarafından yürütülen projeye katkı sağlamak amacıyla Akçaabat ilçesi Orta Mahalle’de geniş kapsamlı incelemeler gerçekleştirdi. Rölöve, restitüsyon, restorasyon ve renovasyon çalışmaları süren alandaki uzman ekip, 700 yıl öncesine dayanan su kültürü izlerini gün yüzüne çıkardı. Su taşıma sisteminin, kiremit boru ve kanallarla oluşturulan 4 kilometrelik bir hat ile yer altı sızıntılarının çeşitli su kaynaklarına aktarıldığı belirlendi. Bilim insanları, bu sistemin iklim değişikliğiyle başa çıkmada önemli katkılar sunabileceğine dikkat çekerek, asırlık yer altı su yapılarının yeniden işler hale getirilmesi gerektiğini vurguladılar.
Dernek Başkanı Prof. Dr. Coşkun Erüz, keşfedilen yer altı su sisteminin iklim kriziyle mücadele açısından birçok yönüyle örnek teşkil edebileceğini dile getirirken, “Orta Mahalle, tarihteki en eski yerleşim alanlarından biri. Burada bulunan su sistemleri, yer altındaki tünellerle sızıntı suların toplanmasını sağlamakta, kanallar aracılığıyla insan kullanımı için sunulmaktadır. Günümüzde iklim değişikliği ile mücadele amacıyla yağmur suyu hasadının teşvik edilmesi, burada aktif olarak uygulanıyor. Bahçelerde sarnıçlar mevcut ve bu sarnıçlarda yağmur sularının birikimi gerçekleştirilerek bahçe sulama ihtiyacı karşılanıyor. Orta Mahalle, az yağış alan bir bölgedir ve yaz aylarında su kıtlığı yaşamaktadır. Su hasadı sistemi, burada yaşamanın su ihtiyacını karşılamak adına büyük bir önem taşımaktadır. Yaklaşık 30 su yapısı bulunmakta ve bunların restore edilerek mahalleye yeni bir kimlik kazandırılması gerekmektedir” ifadelerini kullandı.
‘SU KITLIĞI DÜNYANIN EN BÜYÜK SORUNLARINDAN BİRİ’
Artvin-Çoruh Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Güler Erüz, bölgedeki su hatlarının yeniden düzenlenip aktif hale getirilmesinin mümkün olduğunu belirtti. “Tarih boyunca su sıkıntısı çekilen bir bölgedeki su, oldukça etkili bir şekilde kullanılmış. Yağmur sularını sarnıçlara yönlendirmişler ve bahçe sulama ile içme suyu ihtiyaçlarını bu sistemle karşılamışlar. Günümüze baktığımızda, su kıtlığı dünya üzerinde önemli bir sorun haline gelmiş ve temiz su kaynakları hızla azalmaktadır. Orta Mahalle’de geçmişteki su hasadı sisteminin tekrar devreye girmesi söz konusu. Evlerdeki su hatları bozulmuş olsa da yenilenme ihtiyacı taşımaktadır. Bu konunun yetkililer için acil bir öncelik haline gelmesi gerekiyor. Ayrıca turizm açısından da faydalı katkılar sağlayabiliriz” dedi.
‘GÜN YÜZÜNE ÇIKMALI’
Mahalle sakini Müslüm Şirin, bölgedeki çeşmelerin suyla buluşmasını talep ederek, “Su mağaralarının Rumlardan kalma olduğu biliniyor ve şu anda bitki örtüsünün altında kalmış durumdalar. Bu mağaralardan akan sular, geçmişte Orta Mahalle’deki çeşmelere akıyordu; fakat şu anda hepsi unutulmuş durumda. Tekrar açılması için yetkililere başvuruda bulunduk. Bu su gözeleri, tarihi bir öneme sahip ve korunarak gün yüzüne çıkmaları gerekiyor. Mahallemizdeli çeşmelerin su ile buluşmasını umuyoruz. Akçaabat ilçesi en az yağışla mücadele eden yerlerden biri fakat doğal kaynaklarımız hiçbir zaman kuruma belirtileri göstermedi” şeklinde görüş belirtti.
‘TARİH YENİDEN CANLANIR’
Adnan Mehmet Kazancı ise, “Geçmişte bahçeleri sulamak tamamen havuz sularına ve sarnıçlara bağlıydı. Eğer ilgili kişiler bu alanlarla tekrar ilgilenirse, su kaynaklarımızın yeniden canlanması mümkün olacaktır. Tarih yeniden hayat bulabilir. Bahçemizde nilüferler ve süs balıkları mevcut. Böyle bir havuzun burada varlığı, suyun önemini gözler önüne seriyor. Tarihi sokak çeşmelerimiz ve sarnıçlarımızın tekrar canlandırılması için heyecanla bekliyorum. Olumlu sonuçlar alacağıma inanıyorum” şeklinde düşüncelerini dile getirdi.
