Guardian gazetesi için yazan Hester Underhill, “Türkiye’nin peri masalını andıran kuzeydoğusuna yol gezisi” başlıklı bir makalede, Rize’nin büyüleyici doğal güzelliklerini kaleme aldı. Underhill, Rize’nin dağlarla çevrili, yoğun ormanlarla dolu ve virajlı yollarla bezenmiş bir yer olduğunu belirterek, “Bu bölge ülkenin deniz kenarındaki tatil köylerinden oldukça uzakta, keşfetmek için biçilmiş kaftan” görüşünü paylaştı.
Karadeniz bölgesinin çay kültürüne de önem veren Underhill, “Çay içme alışkanlığı neredeyse bir tutku haline gelmiş. Bu durum sizlere tanıdık gelebilir; ancak Rize ile Birleşik Krallık arasındaki benzerlik yalnızca çay sevgisiyle sınırlı kalıyor. Diğer her şey adeta bir masal diyarını çağrıştırıyor: sislerle kaplı dağlar, dik vadiler ve karanlık ormanlar.” şeklinde bir tanımda bulundu.
Görüntülerin yanı sıra, uluslararası turizmin bu bölgedeki az gelişmişliğine vurgu yapan yazar, “Karadeniz’in doğu kıyıları boyunca uzanan ve Gürcistan sınırına kadar dayanan bu dağlık bölgeye ulaşmak tarih boyunca zorlu olmuştur. Ancak İstanbul’dan 19 saat süren otobüs yolculuğunun ardından, 2022 yılında açılan havalimanı sayesinde bu mesafe artık iki saate düşmüştür.” ifadelerine yer verdi.
Fırtına Vadisi’ne yolculuk
Seyahatinin bir kısmında Fırtına Vadisi’ne giden Underhill, “Yol boyunca bir yanda Karadeniz’in turkuaz suları, diğer yanda çay tarlasında çalışan işçilerle karşılaştık.” ifadesinde bulundu. Rize’nin 1940’lardan beri Türkiye’nin çay üretim merkezi olduğunu da belirtti:
“Yaz aylarında yağmurlar hızla çekiliyor, yükseklere ince sis bulutları kalıyor.”
“20 dakika sonra Fırtına Deresi’nin ağzına ulaştık. Bu isim ‘fırtınalı’ anlamına geliyor ve suları kayalara çarparak akıyor. Vadinin derinliklerine indikçe dere daha da hırçınlaşıyor, dik yamaçlar bizi sarmalıyor.”
“Yarım saat içinde Çamlıhemşin’e vardık. Yüksek kayalıkların kenarında bulunan bu küçük kasabada, akşamüstü çayhaneler, fırınlar ve yöresel peynir dükkânları arasında dolaştık. Nehir kıyısındaki bir lokantada tavuk şiş, domates soslu kuru fasulye ve taze ekmek yedik. Garson, ev yapımı ekmeği gururla tanıttı.”
“Geceyi, 1900’lerin başında Rusya’dan getirilen servetle inşa edilen Dudi Konağı’nda geçirdik. Bugün restore edilmiş, 24 odalı bir pansiyon. Penceremizden, derenin sesi ve kurbağa vıraklamaları eşliğinde uykuya daldık.”
Kaçkar Dağları’na doğru
Seyahati sırasında Kaçkar Dağları’na da giden Underhill, şelaleler ve Osmanlı dönemine ait taş köprüler hakkında bilgiler verdi. İlk durakları, 14. yüzyılda Trabzon İmparatorluğu tarafından inşa edildiği düşünülen Zil Kalesi oldu. Bu kale, İpek Yolu’ndan geçen kervanları koruma görevi üstlenmiştir.
“Yol kenarındaki ormanlarda açan mor çiçekli ormangülleri (dağ gülü), bölgenin en ilginç ürünlerinden biri olan ‘deli bal’ı veriyor. Bu bal, içeriğindeki doğal toksinler dolayısıyla halüsinasyon etkisi yaratmasıyla bilinir ve nadir bulunan en pahalı ballar arasında yer alır. Dik arazilerde tarımın yapılmadığı için buralarda arıcılık oldukça yaygın.”
Underhill, bölgenin kültürel çeşitliliğine de dikkat çekerek, “Bu yer, kökenleri Ermenistan’a dayanan ve 8. yüzyıldan bu yana Karadeniz’de yaşayan Hemşinlilerin vatanıdır. İzolasyondan dolayı kendi dillerini ve geleneklerini korumayı başarmışlardır. En önemli geleneklerinden biri, kovanları ayılardan korumak için ağaçların yüksek dallarına asılan ‘kara kovan’ arıcılığıdır.” şeklinde ifade etti.
Sisler içindeki yaylalar
Underhill’ın son keşfi Elevit Yaylasıydı. Bu yüksek platoda yer alan köy, yaz aylarında hayvan otlatmak için kullanılıyor. Erken mevsim olması sebebiyle neredeyse tamamen boş olan köyde, sis içinde beliren ahşap evler hayalet gibi görünüyor.” şeklinde gözlemlerini dile getirdi.
“Akşamüstü Çamlıhemşin’e döndüğümüzde, vadinin üzerine altın rengi bir gün batımı yayılıyor. Çay evinde tavla oynayan yerel halkla birlikte oturup, ince belli bardaklarda çay içiyoruz. Sohbetlerimiz, ‘Güzel’ cevabıyla yanıtlanıyor. Burada yaşayanların memleketleriyle duyduğu gurur son derece anlaşılır. Rize, hâlâ turistik paketlere girmemiş olan, keşfedilmeyi bekleyen bir masal diyarı.
Kaynak: Gazete Oksijen
