Peru’nun en popüler turistik mekanlarından biri olan antik Machu Picchu, 15. yüzyıldan kalma İnka şehrinin kalıntılarını barındırıyor. Ancak, bu tarihi bölgeye ulaşımı sağlayan otobüs hizmetleriyle ilgili yaşanan bir anlaşmazlık, geçtiğimiz günlerde yaklaşık 1.400 turistin mahsur kalmasına yol açtı.
And Dağları’nın zorlu parkurlarını yürümek istemeyen ziyaretçiler için Machu Picchu’ya ulaşım, sadece toplu taşıma ile mümkün. Turistler, öncelikle Aguas Calientes’e ulaşmak için iki ila üç buçuk saat süren bir tren yolculuğu yapmalı ve ardından otobüse binmelidir.
Consettur adlı otobüs şirketinin operasyon başkanı Cristian Alberto Caballero Chacón, Aguas Calientes kasabasından Machu Picchu’ya günde yaklaşık 4.500 kişiyi taşıdıklarını belirtti. Turistlerin karşılaştığı sorunun kökeninde, Consettur’un ruhsatının uzak bir bölgede başka bir firmaya devredilmesi yatıyor.
Eylül ayında, ruhsatın şeffaf olmayan bir ihale süreciyle San Antonio de Torontoy adlı yeni bir şirkete aktarıldığına inanarak yerel protestolar düzenlendi. Protestocular, Aguas Calientes’e giden demiryolunu taşlarla kapatarak, yetkililerin yolu temizlemesi ve turistleri özel trenlerle tahliye etmesine neden oldular.
İsimlerinin açıklanmasını istemeyen yerel halktan bazı kişiler, protestoların Consettur’un otobüs hizmetindeki tekel durumundan kaynaklandığını ve yeni şirkete geçişin kabul edilmediğini ifade ediyor. Ancak durum daha karmaşık bir hal alıyor.
Consettur, ruhsatının Eylül ayında dolmasına rağmen faaliyetlerine devam ediyor. Hukuki süreçler nedeniyle San Antonio de Torontoy henüz taşımacılığa başlayamamış durumda. Yabancı turistler için gidiş-dönüş otobüs bileti 24 dolar, Perulular için ise 15 dolar olarak belirlenmiş durumda.
BBC’de yer alan haberlere göre, farklı topluluklar otobüs gelirinden pay almak istiyor. Ancak Caballero, Consettur’un tekel olmadığını savunarak, “Şirketi 30 yıldır işletenler buranın insanları” diyerek durumu açıklıyor. Caballero, “Bu bir tekel değil. Consettur, çeşitli ortakları olan 12 farklı şirketten oluşuyor” şeklinde ifade ediyor. Ortakları arasında yüzde 38 paya sahip olan yerel ilçe belediyesi de bulunuyor.
San Antonio de Torontoy ise Urubamba Vilayeti’nde, Aguas Calientes’ten biraz daha uzakta konumlanıyor.
Tartışmalar sürerken, Avustralyalı turist Annalise Jaksic, Aguas Calientes trenlerinin yüksek fiyatlarından şikayet ediyor. En ucuz gidiş-dönüş bileti 140 dolarken, birinci sınıf lüks biletler 2.000 dolara kadar çıkabiliyor.
Jaksic, “Tek bir trenle Machu Picchu’ya gideceğimizi sanmıştık” diyerek, “Bu kadar para ödediğimiz bir tren yolculuğunda ek ulaşım masrafı olacağını düşünmemiştik” şeklinde ekliyor.
Arkadaşı Todd Carland ise antik kalıntıları ziyaret etmek için giriş biletini almanın “kâbus gibi” olduğunu belirtiyor. Pahalı bir tur paketi almadıkları için işlemleri kendilerinin halletmekte zorlandıklarını vurguluyor. Standart giriş ücreti ise 57 dolar olarak belirlenmiş durumda.
Aguas Calientes’in belediye başkanı Elvis La Torre, bilet gelirlerinden rahatsız olduğunu dile getiriyor çünkü bu gelirlerin büyük bir kısmı yerel yönetimde kalmıyor. La Torre, “Bilet satışlarının sadece %10’u bölgede kalıyor. Geri kalan para Kültür Bakanlığı’na gidiyor; ülkenin diğer arkeolojik alanlarının korunması ve maaşlar için harcanıyor” diyor.
Başkan, hem kasaba hem de çevresindeki topluluklar için turizmi geliştirecek projelere daha fazla kaynak ayrılmasını talep ediyor.
Aguas Calientes’in kalabalık sokaklarında hediyelik eşya tezgahları arasında oturan Dina Huillca, köyünden gelip gül, domates ve nane satıyor. Huillca, yerel topluluklar için harekete geçilmesi gerektiğini vurguluyor: “Temel hizmetlerimiz yok; su yok, hastane yok, okulların durumu kötü.”
Cusco Bölgesi Turizm Odası Başkanı Carlos González ise Peru genelinde toplu taşımada daha fazla devlet denetimi çağrısında bulunuyor. “Yasaların güncellenmesini talep ediyoruz; turizm bakan yardımcılığının ülkemizdeki tüm seyahat kaynaklarını yönetebilmesini istiyoruz. Peru’yu tek bir turizm destinasyonu olarak ele almazsak uzun vadede rekabetçi olamayız” diyor.
González ayrıca Machu Picchu’daki ziyaretçi deneyiminin yeniden tasarlanması gerektiğini savunarak; daha fazla giriş noktası ve farklı ziyaretçi gruplarının toplanabileceği ayrı alanlar oluşturulmasını öneriyor: “Mesela manevi yolculuk yapanların meditasyon ritüelleri gerçekleştirebileceği özel bir alan olmalı. Ayrıca TikTok ve Instagram için içerik üretmek isteyen gençler için de kendilerine uygun bir alan sağlanmalı.”
Ancak Peru’daki siyasi istikrarsızlık, bu planların hayata geçmesini zorlaştırıyor. Ülke son altı yılda altı farklı cumhurbaşkanı değişikliği yaşadı.
Aguas Calientes’e dönersek, Caballero iki şirketin bir arada çalışmasına açık olduklarını belirtiyor: “Onlara nihai onay verilirse bizimle birlikte çalışabilirler. Bunu engellemeyiz.”
