Her yıl mart ayının son pazar günü saatlerin ileri alınması ve ekim sonunda geri alınması, dünya genelinde tartışmaların fitilini ateşliyor. Yaz-kış saati uygulamasının ekonomi, sağlık ve güvenlik üzerindeki etkileri, Türkiye’de 2016 yılında uygulamanın sona ermesinin ardından yoğun bir şekilde ele alınmıştı. Şimdi benzer bir tartışma İtalya’da parlamentoya taşınıyor.
Kalıcı yaz saati uygulamasına geçiş için parlamentoda yasal bir değişiklik yapılması talep eden kampanya, 350 binden fazla imza topladı. İtalyan Çevre Tıbbı Derneği (SIMA), tüketici örgütü Consumerismo ve iktidar ortağı Lig partisinden Milletvekili Andrea Barabotti tarafından desteklenen teklifin, parlamentoda görüşülmesi planlanıyor.
Parlamentonun ilgili komisyonu, ilk aşamada kalıcı yaz saati uygulamasının sosyal yaşam ve üretim sektörlerine etkilerini değerlendirecek. Komisyonun olumlu bir görüş bildirmesi halinde, yasal düzenlemenin hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Enerji tasarrufu iddiası
BBC’de yer alan habere göre, parlamentoya sunulan dilekçede yıl boyunca yaz saatinin kullanılmasının enerji tüketimini azaltacağı ve karbon emisyonlarını düşüreceği savunuluyor. Ulusal elektrik şebekesi işletmecisi Terna’nın verilerine göre, İtalya’da yaz saati uygulaması son 20 yılda 12 milyar kWh’den fazla enerji tasarrufu sağladı; bu, yaklaşık 2 milyar avroya tekabül ediyor. Uygulamanın kalıcı hale getirilmesiyle enerji faturalarında yıllık 180 milyon avro tasarruf edilebileceği ifade ediliyor.
Destekçiler ayrıca, restoranlarda tüketimin artacağını, turizm sezonunun uzayacağını ve akşam saatlerinde daha uzun gün ışığının kamu güvenliği açısından olumlu sonuçlar doğuracağını öne sürüyor.
“Uyku düzenini bozuyor, riskleri artırıyor”
SIMA, akşam saatlerinde doğal ışığa daha fazla maruz kalmanın serotonin üretimini artırarak ruh hâlini iyileştirdiğini ve genel sağlık üzerinde olumlu etkiler yarattığını belirtiyor. Ancak saat değişikliklerinin biyolojik ritmi bozduğu da ifade ediliyor.
SIMA Başkanı Alessandro Miani, geçen hafta Temsilciler Meclisi’nde düzenlenen basın toplantısında, “Saatleri her değiştirdiğimizde uyku ritmimizi bozuyoruz. Daha uykulu hissediyoruz, odaklanmayı kaybediyoruz ve depresyon ile anksiyete artıyor. En savunmasız gruplarda kalp krizi ve felç oranlarında artış gözleniyor,” dedi.
Consumerismo temsilcisi Luigi Gabriele ise uygulamanın sosyal etkilerine dikkat çekerek, “Fazladan bir saat gün ışığı, daha fazla güvenlik, daha fazla açık hava etkinliği, daha fazla aperitif ve daha düşük elektrik faturası demek,” ifadelerini kullandı.
Halk değişiklik istemiyor
PEW Araştırma Merkezi’nin 2023 raporuna göre, dünya genelinde ülkelerin üçte biri yaz saati uygulamasını kullanmakta ve bu ülkelerin çoğunluğu Avrupa’da yer alıyor. Ancak AB ülkelerinde halk, yıl içinde iki kez saat değiştirilmesine karşı çıkıyor.
Avrupa Komisyonu’nun 2018’de yaptığı ankette, katılımcıların %84’ü saat değişikliğinin tamamen kaldırılmasını destekledi. Bu doğrultuda Avrupa Parlamentosu, 2019’da ülkelerin kalıcı saat seçimlerini kendilerinin belirlemesine izin veren bir öneriyi kabul etti fakat süreç henüz tamamlanmadı.
İspanya’dan çağrı: Anlamsız, bitmeli
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, kış saati uygulamasına geçilmesine günler kala yayımladığı videoda, saat değişikliğinin “anlamsız” olduğunu belirtti ve 2026’da tamamen kaldırılması talebini AB Konseyi’ne iletti.
Saat değişikliğinin kaldırılmasına geniş bir destek bulunsa da, hangi uygulamanın kalıcı olması gerektiği konusunda görüş ayrılıkları devam ediyor. AB Komisyonu’nun 2018 anketine göre, katılımcıların %56’sı yaz saatini, %36’sı ise kış saatini kalıcı olarak görmek istiyor. Kalıcı yaz saati, Portekiz, Kıbrıs ve Polonya’da; kalıcı kış saati ise Finlandiya, Danimarka ve Hollanda’da daha fazla destek buluyor.
