Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Cevdet Yılmaz, ‘Samsun-Çarşamba Demir Yolu Hattı’nın korunmasının önemini vurguladı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 1924 yılında temeli attığı ve 29 Ağustos 1926’da hizmete giren bu demir yolunun, 1950’li yıllara kadar bölgedeki ticari faaliyetler açısından kritik bir rol oynadığını belirtti. Prof. Dr. Yılmaz, “Yaklaşık 37 kilometre uzunluğundaki hat boyunca birçok küçük istasyon bulunuyordu. Bu istasyonlar, çevre köylerin ticaret ve ulaşım merkezleri olarak uzun yıllar işlev gördü. İstasyonların çevresinde bakkal, kahvehane ve depo gibi yapılar zamanla oluştu ve hat, 1950’lere kadar bölgenin yaşam damarı haline geldi. Tren, yolcularını üreticiler, tüccarlar, hastalar ve özellikle öğrenciler ile askere giden gençlerden oluşturuyordu. Köylerden Samsun’a eğitim almak için giden öğrenciler, bu trenle yolculuk yapıyor, sabah 3 saatlik bir yolculukla Samsun’a gidip akşam geri dönüyorlardı. Eğitim, bu çaba sayesinde daha anlamlı hale geliyordu” dedi.
‘TÜRKİYE’NİN İLK YERLİ SERMAYE İLE YAPILAN DEMİR YOLU’
Prof. Dr. Yılmaz, Samsun-Çarşamba Demir Yolu Hattı’nın Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yerli özel girişimlerinden biri olduğunu ifade etti. “2024-2028 Samsun Turizm Master Planı’nda bu hat önemli bir yer tutuyor. Hazırlık aşamasında bu hattın turizme kazandırılması önerildi ve planın 22’nci maddesine ‘Çarşamba Demir Yolu Rotasını Canlandırmak’ ifadesi eklendi. Samsun, bu mirası gelecek nesillere aktarabilecek mi, bunu zaman gösterecek. Bu hat, Türkiye’nin ilk yerli sermaye ile inşa edilen demir yolu olması açısından büyük bir değer taşıyor. Hattın temel amacı ise Çarşamba Ovası’nın bereketini Samsun Limanı aracılığıyla ülke içine ve dışına ulaştırmaktı. 21 Eylül 1924’te, Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘Bu demir yolu, milletimizin kendi kudretiyle neler başarabileceğinin bir nişanesidir’ sözüyle ilk kazma vurulmuş ve 2 yıl süren çalışmaların ardından 29 Ağustos 1926’da hizmete girmiştir” şeklinde konuştu.
‘NOSTALJİK TREN SEFERLERİ’ ÖNERİSİ
Prof. Dr. Yılmaz, “1950’lerde kara yolu taşımacılığının yaygınlaşmasıyla trenin yerini yavaş yavaş otobüs ve kamyonlar almaya başladı. Hattın bir dönem geniş hatta çevrilmesi bile rekabete karşı direnmesini sağlayamadı. Günümüzde ise rayların ve birçok istasyon binasının büyük bir kısmı hala yerinde durmakta; adeta küçük bir dokunuşla yeniden hayata geçmeyi bekliyor. Demir yolları, dünyada nostaljik bir değer olmanın ötesinde anlam ifade ediyor. Bugün milyonlarca insan hızlı tren yolcusu olarak seyahat etmekte ve geçmiş demir yolu hatlarını turistik amaçlarla ziyaret etmektedir. Eski hatların restore edilerek tren turlarının düzenlendiği, istasyonların turizm merkezlerine dönüştürüldüğü örnekler giderek artıyor. Bu nedenle Samsun-Çarşamba hattının en azından bir bölümünün turizme açılması, rekreasyon alanları ve nostaljik tren etkinlikleriyle desteklenmesi, Samsun için önemli bir alternatif turizm fırsatı yaratabilir. Bu hat, endüstri mirası olmasının yanı sıra Türkiye’nin ilk yerli sermayeli demir yolu olması ve Atatürk tarafından temeli atılan bir işletme kimliğiyle korunmayı fazlasıyla hak ediyor” ifadelerini kullandı.
