Muradiye ilçesinin Uluşar Mahallesi’nde yer alan Körzüt Kalesi’nde, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sabahattin Erdoğan’ın liderliğinde ve Van Valiliği ile Muradiye Kaymakamlığı’nın destekleriyle 3 yıl önce kazı çalışmaları başlatıldı. Uzman akademisyenlerin katılımıyla gerçekleştirilen kazılarda, Cumhurbaşkanlığının desteğiyle yürütülen ve Bakanlığın ‘Geleceğe Miras Projesi’ kapsamında yer alan önemli Urartu bulgularına ulaşıldı. Ayrıca, Körzüt Kalesi kazıları, Türkiye’de arkeoloji bilimi ve kültürel miras konusunda farkındalık yaratmayı hedefleyen Arkeofili organizasyonunun ‘2025 Yılında Türkiye’nin 10 Arkeolojik Keşfi’ listesine girmeyi başardı.
Körzüt Kalesi’ndeki kazı çalışmaları hakkında bilgi veren Doç. Dr. Sabahattin Erdoğan, kalede ilk kez 2016 yılında kaçak kazılarla ortaya çıkan bir yapının tespit edilmesi üzerine Van Müzesi Başkanlığı tarafından kurtarma kazısı yapıldığını hatırlattı. 2022 yılında yeniden başlatılan çalışmalara bilimsel danışman olarak katıldıklarını belirten Erdoğan, “2024 yılında kale, Cumhurbaşkanlığı kararlı kazı statüsü kazandı. 2025 yılında ise ‘Geleceğe Miras Projesi’ kapsamında çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Haziran ayında başladığımız kazıları aralık ayında tamamladık” dedi.
Doç. Dr. Erdoğan, Körzüt Kalesi’nin literatürde bu adla bilindiğini, ancak yöre halkının kaleyi ‘Pertak Kalesi’ olarak adlandırdığını ifade etti. Kalenin Van Kalesi ve Çavuştepe gibi Urartu’nun önemli merkezleri arasında yer aldığını vurgulayan Erdoğan, özellikle sur duvarlarının dikkat çekici olduğunu belirtti. “Sur duvarlarımız 8 ila 10 metre yüksekliğe ulaşmakta. Devasa taş bloklarla inşa edilen bu duvarların benzerine şu ana kadar bilinen Urartu kaleleri arasında rastlamadık. Bu özelliğiyle Körzüt Kalesi, Urartu askeri mimarisinde çok özel bir yere sahiptir” diye ekledi.
Bir diğer ilginç bulgu Haldi Tapınağı’nın tespiti oldu. Erdoğan, tapınağın 2023 yılında bulunduğunu belirtti. Muradiye ve çevresinde 20’den fazla Urartu çivi yazılı kitabe bulunduğunu ifade eden Erdoğan, “Bu yazıtlar daha önce çözülmüştü, ancak hangi merkezden taşındıkları bilinmiyordu. 2023 yılında tapınağın temelleri üzerinde yaptığımız kurtarma kazılarında 3 yeni çivi yazılı kitabe bulduk. Bu kitabelerin çözümlemesiyle bölgede bulunan tüm yazıtların Körzüt Kalesi’nden götürüldüğünü tespit ettik” şeklinde konuştu.
Kazılarda elde edilen en önemli bilginin, kalenin hangi Urartu kralı tarafından yaptırıldığının kesinleşmesi olduğunu belirten Doç. Dr. Erdoğan, “Daha önce mimari özelliklerden yola çıkarak bazı tahminlerimiz vardı, ancak kesin bir kanıt yoktu. Kitabelerde Urartu Kralı Minua’nın adına rastladık. Böylece Körzüt Kalesi’nin Minua tarafından inşa edildiğini net bir şekilde öğrenmiş olduk” dedi.
Doç. Dr. Erdoğan, kitabelerde geçen bazı özel isimlerin de dikkat çekici olduğunu belirterek, “Minuahinili ve Haldi Patari isimleriyle karşılaştık. Bu kentin Urartu dönemindeki ismini net olarak bilmiyorduk. Bu veriler sayesinde kentin Urartu dönemindeki adının ‘Haldi Patari’ olduğunu öğrendik. Bu isim, ‘Haldi’nin kutsal kenti’ anlamına geliyor ve kalenin kimliğini ortaya koyuyor. Bu açıdan Körzüt Kalesi oldukça önemli” şeklinde ekledi.
Körzüt Kalesi’ndeki bu yılki kazılarda önemli mimari bulgulara da ulaşıldı. Tapınak çevresindeki sur duvarlarının açığa çıkarıldığını, kalenin güneydoğusunda Urartu mimarisine özgü akslı bir giriş sisteminin tespit edildiğini, ayrıca ok uçları, bilezikler ve Urartu ile Orta Çağ dönemlerine ait seramik buluntuların elde edildiğini ifade eden Erdoğan, “Körzüt Kalesi yakın zamanda adını sıkça duyuracak. Bu anlamda biz de heyecanlıyız ve umutluyuz. Gelecek yıl da yine ‘Geleceğe Miras Projesi’ kapsamında kazılara devam edeceğiz” dedi.
