Atatürk Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi mezunu Didem İlbaş, yüksek lisans tezi ile birlikte, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Hasan Yılmaz’ın danışmanlığında ‘Biyoçeşitliliğe Dost Okul Bahçesi Kavramı; Erzurum Kenti Örneği’ konusunu ele aldı. İlbaş, Aziziye, Palandöken ve Yakutiye ilçelerindeki 25 okulu dört mevsim boyunca gözlemledi. Prof. Dr. Yılmaz tarafından belirlenen 10 kriter altında incelenen okullar, bitki türü sayısı, meyvesi yenilen bitki sayısı, doğal bitki türü sayısı ve bahçenin büyüklüğü gibi başlıklarla değerlendirildi. Çalışma sonucunda, Palandöken ilçesindeki Sabahattin Solakoğlu İlkokulu 85 puan alarak ‘Yüksek Seviyede Biyodost Yerleşke’ unvanını kazanırken, Erzurum İbrahim Hakkı Fen Lisesi 81 puan ile aynı unvanı elde etti. Ayrıca, Mehmet Akif Ersoy Anadolu Lisesi 72 puan ve 3 Temmuz Anadolu İmam Hatip Lisesi 70 puan alarak ‘İyi Seviyede Biyodost Yerleşke’ kriterlerini karşıladı. Aziziye ilçesinde ise 74 puan alan Reşit Karabacak Spor Lisesi ‘İyi Seviyede Biyodost Yerleşke’ olarak değerlendirildi.
‘VERİLERİ, MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞIYLA GÖRÜŞECEĞİZ’
Prof. Dr. Hasan Yılmaz, Didem İlbaş ile birlikte yürüttükleri projeyi Erzurum’da başlatarak Türkiye genelinde yaymayı amaçladıklarını belirtti. Yılmaz, “Daha yaşanabilir kentler için, meyvesi yenilen, doğal yetişen ve iklim değişikliğine dirençli bitkilerimizi okul bahçelerinde yetiştirmek istiyoruz. ‘Biyodost’ kavramını okul bahçelerine entegre ettik. Erzurum merkezdeki 3 ilçedeki 25 farklı okulumuzu analiz ettik ve bunlar arasında 5 okulumuzun biyodost kriterlerini yerine getirdiğini, yani biyolojik çeşitliliğin zengin olduğunu tespit ettik. Elde ettiğimiz verileri Milli Eğitim Bakanlığımızla görüşeceğiz. Umarım Erzurum’da ve Türkiye’de yeni bir kavram olarak ‘Biyodost Okul Bahçeleri’ ortaya çıkar.” dedi.
HER BÖLGEYE ÖZEL PLAN
Prof. Dr. Yılmaz, her bölgenin ve iklimin zorlukları ile fırsatlarını göz önünde bulundurarak, “Soğuk iklim kenti olan Erzurum’da iyi bir okul bahçesi tasarımı oluşturmayı hedefliyoruz. Kullanılan bitkilerden açık hava salonlarına kadar örnek bir okul bahçesi düzenleyerek bunun Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yaygınlaştırılmasını istiyoruz. Okul bahçeleri, doğal bitkilerin daha çok kullanıldığı, iklim değişikliğine duyarlı ve kuraklığa dayanıklı meyve veren bitkilerle zenginleştirilecektir. Erzurum’dan başlayarak tüm ülkeye yayılmayı planlıyoruz. Güneydoğu Anadolu, Ege, Karadeniz ve diğer bölgeler için özel planlamalar yapacağız.” şeklinde ifade etti.
4 MEVSİM İNCELEDİK
Didem İlbaş, soğuk iklim kentlerinden biri olan Erzurum’da okul bahçelerinin değerlendirilmesinin ve daha sürdürülebilir alanlar haline dönüştürülmesinin önemine dikkat çekerek, “Bu çalışmayla soğuk iklimlerdeki okul bahçelerinin sürdürülebilirlik ve biyoçeşitlilik ilişkisini incelemeyi ve iklim değişikliği nedeniyle karşılaşılabilecek riskleri değerlendirmeyi amaçladık. 2024-2025 yılları arasında dört mevsimi kapsayacak şekilde Erzurum ilindeki farklı noktalarda çeşitli okul bahçelerinde araştırma ve inceleme yapıldı. Fotoğraf çekimleri, gerekli resmi izinler alınarak, bizzat kendim tarafından gerçekleştirildi. Daha sonra Prof. Dr. Hasan Yılmaz’ın belirlediği ‘Biyodost Yerleşke Kavramı Kriterleri’ne göre çalışma yapıldı.” dedi.
Okul bahçelerinin çok yönlü işlevleri ile öğrencilerin gelişimini desteklemede önemli bir rol oynadığını vurgulayan İlbaş, “Erzurum’daki tüm okul yerleşkeleri biyodost okul bahçesi olmaya adaydır. Mekansal olanaklar ve ekolojik iyileştirmelere açıklık açısından değerlendirildiğinde, uygun planlama ve düzenlemelerle bu yerleşkelerin biyodost okul bahçelerine dönüştürülebileceğine inanıyoruz. Okul bahçelerinin işlevselliğini artırmak ve öğrencilerin doğayla olan bağını güçlendirmek için çok katmanlı yeşil altyapı uygulamalarına odaklanılmalıdır. Yağmur suyu yönetimi, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ve sürdürülebilir tasarım uygulamalarının geliştirilmesi önerilerimiz arasındadır.” şeklinde konuştu.
SUNUM YAPTI
Didem İlbaş, tamamladığı yüksek lisans tezini Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar, Mimarlık ve Tasarım, Mühendislik ve Turizm Fakülteleri iş birliğiyle düzenlenen International Congress on Key Civilization and Futurehenge (KEF) kongresinde sundu. Kültürel mirasın korunması, çağdaş yaşam alanlarının yeniden tasarlanması ve teknolojik gelişmelerin sürdürülebilir turizm ve sanatla entegrasyonu gibi temaları içeren kongrede, tezini tanıtarak ‘biyodost okul’ projesi hakkında da bilgi verdi. (DHA)
