Vakıflar Genel Müdürlüğü, 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından, bölgedeki vakıf kültür varlıklarının korunması ve onarımına yönelik kapsamlı bir çalışma süreci başlattı. Bu süreçte, Vakıflar Genel Müdürlüğü teknik ekipleri ve Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) uzmanlarından oluşan tespit ekipleri, depremden etkilenen illerde eş zamanlı incelemeler gerçekleştirdi. İlk hasar tespit çalışmaları 17 Şubat 2023’te tamamlanırken, ikinci aşama 6 Mart 2023’te sona erdi.
11 İLDE VAKIF KÜLTÜR VARLIKLARI İNCELENDİ
Deprem bölgesindeki 11 ilde yürütülen incelemelerde toplamda 678 vakıf kültür varlığı değerlendirildi. Sonuçlar doğrultusunda 31 yapının tamamen yıkıldığı, 144 yapının ağır hasar gördüğü, 104 yapının orta seviyede hasar aldığı, 98 yapının ise hafif hasar taşıdığı belirtildi. Hasar gören yapılar arasında Hatay’daki Habib-i Neccar Camisi, Antakya Ulu Camisi, Gaziantep’teki Kurtuluş Camisi ve Zincirli Bedesten gibi önemli yapılar yer almaktadır.
BİLİM HEYETLERİ KURULDU
Yapıların hasar durumuna göre önceliklendirilmesi yapıldı ve ardından maliyet çalışmaları başlatıldı. Eserler için müdahale projeleri hazırlandı ve uygulama süreçlerine geçmek amacıyla ihale süreci, depremin ardından iki ay içinde başlatıldı. Tamamlanan ihale süreçleriyle birlikte koruma uzmanı mimarlar, inşaat mühendisleri ve sanat tarihçilerinden oluşan bilim heyetleri oluşturuldu. Bu heyetler, proje aşamasında sürece dahil olarak danışmanlık sağladı.
YERİNDE KULLANIM ESAS ALINDI
Belgeleme çalışmaları video kayıtları ve 3D tarama teknikleriyle gerçekleştirildi. Elde edilen verilerle kültür molozu numaralandırılarak kaydedildi. Sanat tarihçilerinin gözetiminde kültür molozunun ayrıştırılması ve tasnifi yapıldı. Tespit edilen özgün yapı elemanları, restorasyon projelerinde yeniden kullanılmak üzere koruma altına alındı. Proje çalışmaları tamamlanan eserlerde uygulama sürecine geçilerek, muhafaza edilen yapı elemanlarının yerinde kullanımı sağlandı. Ayrıca, olası depremler göz önünde bulundurularak mevcut yapı teknikleri ve malzemeler çeşitli analizlerle yeniden değerlendirildi.
VAKIF KÜLTÜR VARLIKLARI İHYA EDİLDİ
Depremlerin 3. yılı itibarıyla Hatay Antakya’daki Habib-i Neccar Camisi, Gaziantep Kurtuluş Camisi ve Elazığ Kurşunlu Camisi gibi toplam 109 vakıf kültür varlığının restorasyon ve rekonstrüksiyon çalışmaları tamamlandı. Eserler, aslına uygun bir şekilde onarılarak yeniden ibadet ve ziyaret için uygun hale getirildi.
Diğer yandan, depremden etkilenen tüm vakıf eserlerinin restorasyon ve rekonstrüksiyon çalışmalarının 2026 Haziran ayı itibarıyla tamamlanması planlanmaktadır.
