Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Uluslararası Ana Dil Günü etkinlikleri kapsamında Yunus Emre Enstitüsü’nde düzenlenen Dünya Dillerinde Türkçe Projesi’nin tanıtım toplantısına katıldı. Toplantıda, Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Celile Eren Ökten, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanı Bayram Ali Ersoy, Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Abdurrahman Aliy, Yurtdışı Türkler ve Akraba Toplulukları Başkanı Abdulhadi Turus, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Derya Örs ile Türk Dil Kurumu Başkanı Osman Mert de yer aldı.
‘FETİHLERDEN DAHA KALICI İZLER BIRAKIR’
Bakan Ersoy, Dünya Dillerinde Türkçe Sözlüğü’nün sadece bir referans kaynağı değil, aynı zamanda tarih boyunca kurulan iletişimlerin ve ortak yaşam deneyimlerinin kültürel hafızasını yansıtan geniş kapsamlı bir çalışma olduğunu ifade etti. Medeniyetleri ayakta tutmanın en önemli unsuru olan dilin, Türkçe’nin tarih boyunca geniş bir coğrafyada varlık gösterdiğini belirten Ersoy, “Türkçe, ticaret yollarında, ilim meclislerinde, şehir meydanlarında, mutfaklarda ve zanaat atölyelerinde var olan bir dildir” dedi. Dilin sınırları aşan kalıcı bir etki yarattığını vurgulayan Ersoy, kelimelerin genellikle fetihlerden daha kalıcı izler bıraktığını dile getirdi.
‘TÜRKÇE KELİMELER GÜNLÜK YAŞAMDA KULLANILIYOR’
Türkçenin farklı dillere bıraktığı izlere de dikkat çeken Ersoy, Kosova’dan Saraybosna’ya, Üsküp’ten Atina’ya ve Sofya’ya uzanan geniş coğrafyada Türkçe kökenli kelimelerin günlük yaşamda hâlâ yer aldığını belirtti. Ersoy, “Bugün Kosova’da kahvenizi fincanla değil ‘fincani’ ile içersiniz. Saraybosna’da alışverişin merkezi hâlen ‘çarşı’dır. Üsküp’te bir dükkânın tabelasında ‘dukan’ kelimesiyle karşılaşırsınız. Atina sokaklarında ‘bakali’ sesi duyulmaktadır; Bükreş’te ‘ciorba’ olarak telaffuz edilen ‘çorba’ ifadesi tanıdık gelir. Sofya’da ‘yoğurt’ kelimesi artık o dilin doğal bir parçası haline gelmiştir” şeklinde konuştu.
‘KELİMELER, YAŞAYAN BİR UNSUR OLARAK ELE ALINMIŞTIR’
Bakan Ersoy, projenin ortaya koyduğu verilerin bazı dillerde 2 bini aşan, bazılarında ise 1500’ün üzerinde Türkçe kökenli kelimenin aktif olarak kullanıldığını gösterdiğini ifade etti. Dünya Dillerinde Türkçe Sözlüğü’nün farklı dillerde Türkçe kökenli sözcükleri sistematik bir şekilde kayıt altına alan bilimsel bir envanter niteliği taşıdığını belirten Ersoy, “Burada dikkat çeken nokta, kelimelerin yaşayan bir unsur olarak ele alınmasıdır. Bu eserde, gündelik hayatta kullanılan, konuşma ve yazı dilinde karşılığı olan kelimeler esas alınmıştır. Dolayısıyla geçmişe ait bir listeden ziyade bugünün canlı dil gerçekliğini yansıtan bir tablo ortaya çıkmaktadır. Bu yaklaşım, çalışmaya hem bilimsel güvenilirlik hem de çağdaş bir perspektif kazandırmıştır” dedi.
‘TÜRKÇE YALNIZCA BİR DEĞİL, KÜLTÜREL TEMAS ZEMİNİ DE’
Yunus Emre Enstitüsü’nün Türkçeyi yalnızca bir dil öğretim aracı değil, aynı zamanda kültürel bir temas zemini olarak gördüğünü dile getiren Ersoy, Türkçe öğrenen bireylerin aynı zamanda bir düşünme biçimi ve tarih algısıyla da bağlantı kurduğunu ifade etti. Ersoy, “Dünya Dillerinde Türkçe eseri, enstitümüzün bu vizyonunun güçlü bir göstergesidir” şeklinde konuştu. Kültürel diplomasinin ülkelerin en önemli yumuşak güç unsurlarından biri olduğunu vurgulayan Ersoy, ortak kelimelerin, ortak kavramların ve ortak hatıraların uluslararası ilişkilerde görünmeyen ama etkili bir bağ oluşturduğunu belirtti. Bu sözlüğün o bağın bilimsel temsiline katkı sağladığını aktararak, Türkçenin tarihi derinliğini ve coğrafi genişliğini verilerle ortaya koyan bu çalışmanın akademik dünyaya yeni araştırma alanları açmasını umduğunu ifade etti. Ayrıca, emeği geçen bilim insanları ve kurum mensuplarına teşekkür etti.
