Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı bir paylaşımla, ABD’nin Denver kentindeki Denver Art Museum’da sergilenen ve Smyrna Antik Kenti’ne ait olduğu bilimsel olarak kanıtlanan mermer heykel başının Türkiye’ye iade edildiğini duyurdu. Ersoy, “Eser, 1934 yılına ait raporlar ve uzman incelemelerle Smyrna Agora kazılarından elde edildiği ve Theodosius Dönemi’ne ait olduğu belirlenmiştir. Yasa dışı yollarla yurtdışına çıkarılan bu eser, Denver Sanat Müzesi ile kurulan iş birliği ve yapıcı diyalog sayesinde geri alındı. Milattan sonra 5. yüzyıla tarihlenen bu eser, şu anda İzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor. Bu süreçte emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerine ve katkıda bulunan herkese teşekkür ediyorum. Kültürel mirasımızı koruma kararlılığımız devam edecektir.” ifadelerini kullandı.
‘YASA DIŞI YOLLARLA YURT DIŞINA ÇIKARILDIĞI BELİRLENDİ’
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Denver Sanat Müzesi’nin Anadolu kökenli olarak tanımlanan mermer heykel başını Türkiye’ye iade etme isteğini Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’ne ilettiği bildirildi. Müze, eserin Smyrna Agora kazılarından elde edildiğini vurguladı. Ayrıca, heykel başının 1989 yılında Marie Thérèse Macy’nin malikanesinden bağış yoluyla müzeye dahil edildiği, Macy’nin 1946-1948 yılları arasında İstanbul’da ABD Başkonsolosu olarak görev yapan Clarence Edward Macy’nin eşi olduğu kaydedildi. Bakanlık uzmanları, yapılan incelemelerle bu bilgileri doğruladı. Eserin Smyrna Agora kazılarından geldiği, 1934 tarihli Türk Tarih, Arkeoloji ve Etnografya Dergisi’nde yayımlanan bir raporla da belgelenmiştir. Eserin Anadolu kökenli olduğu ve yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığı, bakanlık uzmanlarının bilimsel incelemeleri ve arşiv kayıtlarıyla net bir şekilde ortaya kondu. Bu tespitler ışığında, Türkiye resmi talepte bulunarak eserin iadesini talep etti ve süreç uluslararası iş birliği ile sonuçlandı.
‘YÜZ HATLARINDA GÜÇLÜ İFADE UNSURLARI TESPİT EDİLDİ’
Heykel başının Theodosius Dönemi heykel sanatıyla ilişkili olduğu ve Efes-Smyrna bölgesinde faaliyet gösteren bir atölyenin ürünü olduğu, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Akın Ersoy ile Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi uzmanları tarafından hazırlanan raporlarda ortaya konmuştur. Yüksekliği 25 santimetre olan bu mermer heykel başı, milattan sonra 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihleniyor. Erkek portresi olarak tanımlanan eserde boyun kısmının kırık ve eksik olduğu görülmektedir. Heykelde saç ve kaş kıvrımları keskiyle işlenmiş, göz bebekleri ise matkap darbeleriyle belirgin hale getirilmiştir. Kısa sakallı portrede gözler izleyiciye yönelmekte ve yüz hatlarında güçlü ifade unsurları tespit edilmiştir. Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Türkiye’ye getirilen eser, kökeni ve tarihsel bağlamı dikkate alınarak İzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmeye başlanmıştır.
Smyrna Heykeli, ABD’den Türkiye’ye İade Edildi yazısı ilk önce Turizm Gündemi üzerinde ortaya çıktı.
