Eric Lipton / The New York Times
Geçtiğimiz yaz, Güney Carolina’dan Cumhuriyetçi Temsilci Joe Wilson, Capitol Hill’deki ofisinde otururken, Orta Doğulu yatırımcıların Suriye’de kıyı arazilerini geliştirme planlarını içeren bir video görüşmesini dikkatle izliyordu.
Bir kruvaziyer limanı, bir polo kulübü, bir Bugatti otomobil showroom’u ve dünya standartlarında bir golf sahası; bunlar, iç savaşın etkisiyle harabe haline gelmiş bir ülkede gerçekleştirilmeyi bekleyen projelerdi.
Durum daha da karmaşık bir hale geliyordu. Suriye doğumlu iş insanı Mohamad Al-Khayyat, projelerini sunarken, kardeşleri de Suriye ekonomisinin yeniden inşası için devlet destekli 12 milyar dolardan fazla sözleşme alarak dikkat çekiyordu.
Ancak önlerinde bir engel vardı: Khayyat ailesinin, Donald Trump’ın desteğiyle Kongre’den büyük bir iyilik talep etmesi gerekiyordu. Bu talep, 2024’ün sonlarına doğru Beşşar Esad’ın devrilmesinden önce Suriye’ye uygulanan ağır yaptırımların kalıcı olarak kaldırılmasıydı.
Bu aşamada Wilson, eski bir gayrimenkul avukatı olarak stratejik bir öneride bulundu: “Başkanın dikkatini nasıl çekeceğimi biliyorum. Suriye’de bir Trump National Golf Sahası inşa edin.”
Mohamad Al-Khayyat, Trump markalı bir tatil köyü önerme fikriyle bir adım önde olduğunu belirtti.
Bu arada, iki ağabeyi, başkanın kızı Ivanka Trump ve eşi Jared Kushner ile Arnavutluk’ta milyarlarca dolarlık bir tatil köyü için daha büyük bir gayrimenkul ortaklığı görüşmelerini sürdürüyordu.
Kişisel ve diplomatik ilişkilerin iç içe geçmişliği, Orta Doğu’daki yönetici ve kazanç sağlayan küçük bir grubun tarihi normları arasında yer alıyor. Ancak Trump’ın ikinci döneminde Washington’da işler bu yönde ilerlemeye başladı.
Başkanın ailesini de kapsayan iş görüşmeleri, golf sahası gibi yalnızca niyet aşamasında olan projelerden, Kushner’ın projesi gibi aktif olanlara kadar önemli politika kararları ve devletler arası müzakerelerle sürekli iç içe geçmiş durumda.
Bu durum, Trump’ın ne kadar güç kazandığını gözler önüne seriyor. Başkentte herhangi bir iş halletmek, genellikle öfkeli bir başkanı karşısına almamak ve onu memnun etmekle mümkün oluyor.
Diğer başkanlar, çıkar çatışması görüntüsünden kaçınmak için adımlar atarken, Trump’ın dünyasında durum neredeyse tersine dönmüş durumda. Aile, dünya genelinde iş anlaşmaları yapma niyetini açıkça dile getiriyor.
Bu, yatırımcıların, açıkça bir talep dile getirilmemiş olsa bile, başkanın projelerine milyonlarca dolar bağış yaparak veya Trump ailesiyle birlikte yatırım yaparak çarpık bir yürütme himayesi sistemi oluşturmasına yol açtı.
Beyaz Saray ve Trump Organization, Suriye için önerilen Trump golf projesinden haberdar olmadıklarını belirtirken, Trump Organization herhangi bir görüşme yürütülmediğini ifade etti.
Beyaz Saray yetkilileri, Trump ailesiyle bağlantılı gayrimenkul görüşmelerinin başkanın Suriye’ye ilişkin dış politika tercihleri üzerinde herhangi bir etkisi olduğu yönündeki iddiaları da reddetti.
Beyaz Saray hukuk danışmanı David Warrington, “Başkan Trump anayasal görevlerini etik bir şekilde yerine getirmektedir ve aksini iddia etmek ya bilgisizliktir ya da kötü niyetlidir” dedi.
Khayyat ailesi de Kushner ile olan finansal ortaklıklarının yaptırımların kaldırılması çabasıyla bağlantılı olmadığını ifade etti.
Her iki partiden yasa yapıcılar, Suriye’nin yeniden inşası için yüz milyarlarca dolarlık kaynağın sağlanabilmesi adına yaptırımların kaldırılmasını destekliyordu. Trump, görev süresinin başlarında yaptırımları kaldırmaktan yana olmuş ve bunu geçici olarak gerçekleştirmişti.
Ancak bazı Kongre üyeleri, yeni Suriye rejiminin geçmişteki kadar acımasız olabileceği endişesiyle, yasayı kalıcı olarak yürürlükten kaldırma konusunda isteksizdi.
Golf sahası önerisi, Capitol Hill’deki bir lobi faaliyetinin parçası haline geldi; bu durum, sadece Trump markasının anılmasının bile bazı siyasi amaçlar açısından nasıl avantaj sağladığını gösteriyordu.
Mohamad Al-Khayyat, önerilen golf sahasını simgeleyen ve Trump ailesinin amblemi işlenmiş özel bir taşı Capitol Hill’deki ofisinde Wilson’a sunarak Washington’a geri döndü. Al-Khayyat, ardından yaptırımların kaldırılmasını desteklemek amacıyla diğer yasa yapıcılarla toplantılara katıldı.
Haftalar sonra, yaptırımların kalıcı olarak kaldırılmasına yönelik yasa Kongre’de onaylandı ve Aralık ayı sonunda Trump tarafından imzalanarak yürürlüğe girdi.
Ortak hayaller
Trump ve Khayyat aileleri, 2022 yılında Katar’ın Doha kentinde bir İtalyan restoranında bir araya geldi.
Ivanka Trump ve Jared Kushner, Dünya Kupası futbol maçları için Katar’daydı ve Doha’nın etkileyici siluetine bakan bir adada yer alan Carbone Doha’da yemek yediler.
Restoranın sahibi, ünlü müşterilerle tanışmak amacıyla yanlarına geldi. Ramez Al-Khayyat ve ailesi, yalnızca Carbone Doha’nın değil, aynı zamanda Katar kraliyet ailesinin talebiyle Dünya Kupası için eğlence bölgesi oluşturmak amacıyla inşa ettikleri yapay adadaki restoranların da sahibiydi.
Kısa süre içinde Kushner ailesi ile Khayyat ailesi, gayrimenkul geliştiricileri olarak geçmişlerini ve gelecek hayallerini paylaşmaya başladı.
Kushner, Donald Trump’ın ilk döneminde Beyaz Saray’da görev yaptıktan sonra kısa süre içinde 3 milyar dolarlık bir özel sermaye şirketi kurarak Orta Doğu’nun egemen varlık fonlarından yararlanmaya başladı.
Artık Arnavutluk kıyılarında milyarlarca dolarlık bir tatil köyü inşa etme planları vardı. Bu proje, üzerinde oturdukları adadan oldukça farklı değildi.
Ramez ve kardeşleri, 2011 yılında tam zamanlı olarak Katar’a taşınmış ve burada Katar kraliyet ailesiyle bir ilişki kurarak Suriye’nin Şam kenti dışında bir tatil sarayı inşa etmişlerdi.
Bu projeler, ailenin dikkat çekici girişimlerinden yalnızca biriydi; ayrıca 2017’de, birkaç komşu ülkenin Katar’a ambargo uygulamasının ardından, küçük petrol zengini ülkeye süt ve diğer süt ürünlerini sağlamak için binlerce ineği hava yoluyla getirmeleri de dikkat çekmişti.
Katar’daki başarılarına rağmen, Khayyat ailesi Suriye’ye geri dönme umutlarından asla vazgeçmedi.
Kaderin değişimi
2024 yılının sonlarına doğru Khayyat ailesinin kaderini değiştiren iki önemli gelişme yaşandı: Beşşar Esad devrildi ve Donald Trump yeniden başkanlığa döndü.
Haftalar sonra Ramez ve ağabeyi Moutaz, Trump’ın yemin törenine katılmak üzere yola çıktı.
Washington’daki kutlamalar sırasında Khayyat ailesi, Jared Kushner’ın ebeveynleriyle iletişim kurdu. Sosyal medyada paylaşılan fotoğraflar, başkanın kızı Tiffany Trump’ın eşi Michael Boulos ile ve Trump’ın yeniden seçilme kampanyasında Suriye ile ilgili önemli anlar yaşandığını gösteriyordu.
